Foydali materiallar
Surunkali yiringli otit va xolesteatoma: quloqdan yiring oqishi va davolash
Yo‘nalish: Robotik jarrohlik · Barcha xizmatlar
Surunkali yiringli otit — quloq pardasida teshik bo‘lib, quloqdan yiring yoki shilliq ajralma uzoq vaqt yoki qayta-qayta oqib turadigan o‘rta quloq yallig‘lanishi. Uning xavfliroq turi — xolesteatoma — suyakni sekin yemirib, eshitish pasayishi va boshqa asoratlarga olib kelishi mumkin. Quyida kasallik sabablari, belgilari, shoshilinch holatlar, tashxis, tomchilar bilan davolash hamda timpanoplastika kabi operatsiyalar haqida tushuntirilgan.
- Surunkali yiringli otit nima
- Quloqdan yiring oqishi sabablari va xavf omillari
- Xolesteatoma nima va nega u xavfli
- Surunkali otit belgilari: boshqa quloq kasalliklaridan farqi
- Qachon zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak
- Surunkali yiringli otit tashxisi
- Dori bilan davolash va quloqni parvarish qilish
- Jarrohlik: timpanoplastika, ossikuloplastika va mastoidektomiya
- Operatsiyadan keyin va kundalik hayot
- LOR shifokoriga qanday savollar berish kerak
- Ko‘p beriladigan savollar
Surunkali yiringli otit nima
Surunkali yiringli otit — o‘rta quloq va uning orqasidagi so‘rg‘ichsimon o‘simta (mastoid) bo‘shliqlarining uzoq davom etadigan yallig‘lanishi. Bunda quloq pardasida teshik (perforatsiya) bo‘ladi va quloqdan yiring yoki shilliq ajralma qayta-qayta oqib turadi. Ajralma bir necha haftadan ortiq davom etsa yoki muntazam qaytalanib tursa, otit surunkali hisoblanadi: turli xalqaro manbalarda bu chegara ikki haftadan olti haftagacha deb ko‘rsatiladi. Oddiy o‘tkir otitdan farqli o‘laroq, surunkali shaklda og‘riq ko‘pincha kam bo‘ladi, shuning uchun ko‘p odamlar yillar davomida «qulog‘im ba’zan oqib turadi» deb ko‘nikib qoladi. Aslida bu holat davolanishi va nazoratda bo‘lishi kerak, chunki u eshitishni asta-sekin pasaytiradi, ba’zi shakllari esa jiddiy asoratlarga olib keladi.
Shifokorlar kasallikning ikki asosiy turini ajratadi. Birinchisi — shilliq qavat shakli: teshik pardaning markaziy qismida joylashadi, ajralma vaqti-vaqti bilan, ko‘pincha shamollash yoki quloqqa suv kirgandan keyin paydo bo‘ladi. Ikkinchisi — xolesteatoma bilan kechadigan shakl: u sekin, lekin to‘xtovsiz suyakni yemiradi va alohida e’tibor talab qiladi.
Quloqdan yiring oqishi sabablari va xavf omillari
Ko‘pincha kasallik bolalikda takrorlangan o‘tkir otitlardan keyin boshlanadi: yallig‘lanish paytida parda yoriladi, lekin to‘liq bitmaydi. Teshik orqali o‘rta quloqqa tashqaridan bakteriya va suv kiradi, yallig‘lanish yana va yana qaytadi. Pardaning jarohatlanishi — paxtali tayoqcha, kuchli zarba yoki portlash tovushi — ham teshik qoldirishi mumkin; bu haqda quloq pardasi teshilishi maqolasida batafsil yozilgan. Xavfni oshiradigan omillar:
- burun va burun-halqum kasalliklari, adenoidlar kattalashuvi, eshitish nayi (Yevstaxiy nayi) faoliyatining buzilishi;
- bolalikda uzoq davom etgan ekssudativ otit — u haqda bolalarda ekssudativ otit maqolasida o‘qing;
- chekish, jumladan passiv chekish, tez-tez shamollash;
- immunitet susayishi, qandli diabet;
- quloqqa tez-tez suv kirishi, ayniqsa ifloslangan suv havzalarida cho‘milish.
Xolesteatoma nima va nega u xavfli
Xolesteatoma — o‘rta quloqda teri to‘qimasi (epiteliy) o‘ziga xos bo‘lmagan joyda o‘sishi natijasida hosil bo‘ladigan kistasimon tuzilma. Nomi chalg‘itmasin: u saraton o‘smasi emas va xolesteringa ham aloqasi yo‘q. Ko‘pincha parda ichkariga tortilib, cho‘ntak hosil qiladi; bu cho‘ntakda ko‘chgan teri qatlamlari to‘planib, sekin kattalashadi. Xolesteatoma atrofidagi suyakni, jumladan mitti eshitish suyakchalarini yemiradi. Shu sababli u eshitishning sezilarli pasayishiga, muvozanat a’zosi, yuz nervi va hatto miya pardalariga yaqin tuzilmalarning shikastlanishiga olib kelishi mumkin. Xolesteatomani dori yoki tomchilar bilan yo‘qotib bo‘lmaydi — ular faqat yallig‘lanishni vaqtincha kamaytiradi, asosiy davolash usuli esa jarrohlik.
Surunkali otit belgilari: boshqa quloq kasalliklaridan farqi
Asosiy belgilar — quloqdan ajralma va eshitish pasayishi. Quloqda shovqin va to‘liqlik hissi ham bo‘lishi mumkin. Quyidagi jadval o‘xshash holatlarni taxminan ajratishga yordam beradi, lekin yakuniy tashxisni faqat ko‘rikdan keyin LOR shifokori qo‘yadi:
| Belgi | Surunkali otit (shilliq shakl) | Xolesteatoma | Tashqi otit |
|---|---|---|---|
| Ajralma | Shilliq-yiringli, vaqti-vaqti bilan, ko‘pincha hidsiz | Kam, lekin doimiy va qo‘lansa hidli | Suyuq yoki yiringli, qisqa muddatli |
| Og‘riq | Odatda yo‘q yoki kam | Odatda yo‘q; og‘riq paydo bo‘lsa — xavotirli belgi | Kuchli, quloq suprasini tortganda kuchayadi |
| Quloq pardasi | Markaziy qismida teshik | Tortilgan cho‘ntak yoki chekka teshik, oq massalar | Butun, quloq yo‘li shishgan |
| Eshitish | Pasaygan | Ko‘pincha sezilarli pasaygan | Shish tufayli vaqtincha pasayishi mumkin |
| Kechishi | Shamollash va suvdan keyin qaytalanadi | Sekin, lekin to‘xtovsiz kuchayadi | Davolansa bir-ikki haftada o‘tadi |
Tashqi quloq yo‘li yallig‘lanishi haqida tashqi otit maqolasida o‘qing. Ajralma bir tomonda uzoq davom etsa, hidi o‘zgarsa yoki eshitish tez pasaysa, tekshiruvni kechiktirmang.
Qachon zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak
Surunkali otit ko‘pincha sekin kechadi, ammo kamdan-kam hollarda infeksiya yoki xolesteatoma suyak to‘siqlaridan o‘tib, atrofdagi tuzilmalarga tarqaladi. Bunday asoratlar uyda davolanmaydi va kechiktirib bo‘lmaydi.
Quloqdan ajralma bilan birga quyidagilar paydo bo‘lsa, shoshilinch yordam kerak: yuzning bir tomoni qiyshayishi yoki ko‘zni to‘liq yumolmaslik; kuchli bosh aylanishi va qusish; quloq orqasida og‘riqli shish, qizarish va quloq suprasining oldinga turtib chiqishi; yuqori isitma, kuchli bosh og‘rig‘i, ensa mushaklari qotishi, uyquchanlik yoki hushning chalkashishi. Bunday holatlarda darhol 103 ga qo‘ng‘iroq qiling yoki eng yaqin shoshilinch yordam bo‘limiga boring.

Surunkali yiringli otit tashxisi
Tekshiruv LOR shifokori ko‘rigidan boshlanadi. Quloq yo‘li va parda otoskop, mikroskop yoki endoskop orqali kattalashtirib ko‘riladi; ko‘pincha avval ajralma maxsus so‘rg‘ich bilan ehtiyotkorlik bilan tozalanadi, aks holda teshik va xolesteatomani ko‘rish qiyin. Keyingi qadamlar:
- quloq surtmasi — ajralmadagi bakteriya yoki zamburug‘ni aniqlash va mos dori tanlash uchun, ayniqsa oldingi davolash yordam bermagan bo‘lsa;
- audiometriya — eshitish qancha va qaysi turda pasayganini o‘lchaydi; bu operatsiyani rejalash va natijani baholash uchun ham kerak. Tekshiruv qanday o‘tishi audiometriya va timpanometriya maqolasida tushuntirilgan;
- chakka suyagi KTsi (MSKT) — xolesteatoma gumon qilinganda, asorat belgilari bo‘lsa yoki operatsiyadan oldin suyak tuzilmalari va eshitish suyakchalarining holatini ko‘rish uchun;
- ba’zi hollarda MRT — xolesteatomaning qayta paydo bo‘lishini yoki miya tomon tarqalgan asoratlarni aniqlashda.
Dori bilan davolash va quloqni parvarish qilish
Shilliq shaklda davolashning maqsadi — quloqni «quruq» holatga keltirish. Buning uchun bir necha chora birga qo‘llanadi:
- Quloqni tozalash (quloq tualeti). Shifokor ajralma va qatqaloqlarni mikroskop ostida so‘rib oladi. Toza quloqda tomchilar yallig‘langan joyga yaxshiroq yetib boradi.
- Antibiotikli quloq tomchilari. Odatda tabletkadan ko‘ra samaraliroq, chunki dori to‘g‘ridan-to‘g‘ri yallig‘lanish o‘chog‘iga tushadi. Parda teshik bo‘lganda faqat ichki quloqqa zarar yetkazmaydigan (ototoksik bo‘lmagan) tomchilar ishlatiladi, shuning uchun ularni shifokor tanlaydi va muddatini belgilaydi.
- Quloqni suvdan saqlash. Cho‘milish va bosh yuvishda quloq yo‘liga vazelin surtilgan paxta qo‘yish, suzishdan vaqtincha voz kechish tavsiya qilinadi.
- Tabletka yoki ukol shaklidagi antibiotiklar faqat ma’lum holatlarda, masalan, infeksiya tarqalganda, shifokor tomonidan buyuriladi.
Uyda quloqqa o‘simlik moyi, spirt, sarimsoq yoki boshqa «xalq» vositalarini tomizish, paxtali tayoqcha bilan chuqur tozalash tavsiya etilmaydi: bu infeksiyani kuchaytirishi va ichki quloqqa zarar yetkazishi mumkin. Dori bilan davolash ajralmani to‘xtatsa ham, teshik ko‘pincha o‘zi bitmaydi va yallig‘lanish keyinroq qaytishi mumkin.
Jarrohlik: timpanoplastika, ossikuloplastika va mastoidektomiya
Ajralma tez-tez qaytalansa, teshik bitmasa, eshitish pasaygan bo‘lsa yoki xolesteatoma aniqlansa, jarrohlik muhokama qilinadi. Operatsiya turi va hajmini LOR jarrohi ko‘rik va tekshiruvlardan keyin tanlaydi:
| Operatsiya | Nima qilinadi | Qachon kerak bo‘ladi |
|---|---|---|
| Timpanoplastika | Pardadagi teshik bemorning o‘z to‘qimasi (fassiya yoki tog‘ay) bilan yopiladi | Shilliq shaklda, takroriy ajralma va bitmagan teshikda |
| Ossikuloplastika | Yemirilgan eshitish suyakchalari zanjiri tiklanadi | Suyakchalar shikastlangan va eshitish sezilarli pasaygan bo‘lsa |
| Mastoidektomiya | Mastoid bo‘shliqlari ochilib, xolesteatoma va kasal to‘qima olib tashlanadi | Xolesteatoma yoki mastoid asoratlari bo‘lganda |
Ko‘pincha bu usullar bitta operatsiyada birlashtiriladi. Birinchi navbatdagi maqsad — kasallikni to‘liq olib tashlash va quloqni xavfsiz, quruq holatga keltirish; eshitishni yaxshilash ikkinchi maqsad bo‘lib, natija suyakchalar va ichki quloq holatiga bog‘liq. Batafsil: timpanoplastika va ossikuloplastika sahifalari.
Operatsiyadan keyin va kundalik hayot
Operatsiyadan keyin quloq yo‘liga odatda tampon qo‘yiladi va u bir necha haftagacha qoldirilishi mumkin. Shu davrda quloqni quruq saqlash, burunni kuchli qoqmaslik, aksirganda og‘izni ochiq tutish, og‘ir jismoniy yuklamadan saqlanish tavsiya qilinadi. Samolyotda uchish va suzishga qachon ruxsat berilishini shifokor aytadi. Eshitish natijasi darhol emas, quloq bitganidan keyin — odatda bir necha oy o‘tib, takroriy audiometriya bilan baholanadi.
Xolesteatoma qayta paydo bo‘lishi mumkin, shuning uchun operatsiyadan keyin ham yillar davomida muntazam nazorat ko‘riklari, ba’zan MRT yoki rejalashtirilgan ikkinchi operatsiya kerak bo‘ladi. Eshitish to‘liq tiklanmasa, eshitish apparati muhokama qilinadi. Shamollashni o‘z vaqtida davolash va chekishdan voz kechish qaytalanish xavfini kamaytiradi.
LOR shifokoriga qanday savollar berish kerak
Qabulda so‘rang: quloq pardamda teshik bormi va u qayerda joylashgan; xolesteatoma belgilari bormi; qaysi tekshiruvlar kerak; tomchilarni qancha muddat va qanday tomizish kerak; operatsiya kerak bo‘lsa, qaysi turi va undan nimani kutish mumkin; qachon nazoratga kelish lozim. Saba Darmon klinikasida LOR mutaxassislari ko‘rik o‘tkazadi, audiometriya va MSKT kabi tekshiruvlarni bajarish mumkin. Ko‘rsatma bo‘lsa, timpanoplastika va ossikuloplastika klinikada amalga oshiriladi, usulni jarroh tekshiruvdan keyin tanlaydi. Boshqa davolash variantlari va keyingi qadamlarni shifokor siz bilan alohida muhokama qiladi. Batafsil ma’lumot — otolaringologiya bo‘limi sahifasida.
Ko‘p beriladigan savollar
Quloqdan yiring oqishi o‘zi o‘tib ketadimi?
Surunkali yiringli otitda ajralma vaqtincha to‘xtashi mumkin, lekin pardadagi teshik odatda o‘zi bitmaydi va yallig‘lanish shamollash yoki quloqqa suv kirgandan keyin yana qaytadi. Har bir qaytalanish eshitishni biroz pasaytirishi mumkin. Shuning uchun quloqdan ajralma ikki haftadan ortiq davom etsa yoki tez-tez qaytalansa, LOR shifokoriga ko‘rining: u sababni aniqlaydi, quloqni tozalaydi va mos davolashni tanlaydi.
Xolesteatoma saratonmi?
Yo‘q, xolesteatoma saraton emas va boshqa a’zolarga tarqalmaydi. Biroq u o‘rta quloqda sekin kattalashib, atrofdagi suyakni, eshitish suyakchalarini va muvozanat a’zosini yemirishi mumkin. Shu sababli uni shunchaki kuzatib yurish emas, jarrohlik yo‘li bilan olib tashlash tavsiya etiladi. Tomchilar xolesteatomani yo‘qotmaydi, ular faqat yallig‘lanishni vaqtincha kamaytiradi. Operatsiyadan keyin ham uzoq muddatli nazorat kerak bo‘ladi.
Surunkali otitda quloqqa qanday tomchi tomizish mumkin?
Parda teshik bo‘lganda tomchi to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘rta quloqqa tushadi, shuning uchun ba’zi dorilar ichki quloqqa zarar yetkazishi mumkin. Antibiotikli tomchini faqat shifokor tanlaydi va muddatini belgilaydi. Oldin quloq tozalansa, tomchilar yaxshiroq ta’sir qiladi. Uyda spirt, o‘simlik moyi, sarimsoq va boshqa xalq vositalarini tomizmang — ular infeksiyani kuchaytirishi va eshitishga zarar yetkazishi mumkin.
Timpanoplastikadan keyin eshitish tiklanadimi?
Ko‘p bemorlarda pardadagi teshik yopilgach eshitish yaxshilanadi, ammo natija eshitish suyakchalari va ichki quloq holatiga bog‘liq. Suyakchalar yemirilgan bo‘lsa, ular ossikuloplastika bilan tiklanadi. Eshitish quloq to‘liq bitganidan keyin, odatda bir necha oydan so‘ng takroriy audiometriya bilan baholanadi. Operatsiyaning asosiy maqsadi esa quloqni quruq va xavfsiz holatga keltirish, eshitishni yaxshilash ikkinchi maqsad hisoblanadi.
Surunkali otit bilan suzish mumkinmi?
Pardada teshik bo‘lsa, suv o‘rta quloqqa kirib, yallig‘lanishni qo‘zg‘atishi mumkin. Shuning uchun davolanish davrida suzishdan saqlanish, cho‘milish va bosh yuvishda esa quloq yo‘liga vazelin surtilgan paxta qo‘yish tavsiya qilinadi. Ba’zi hollarda shifokor maxsus quloq tiqinlaridan foydalanishga ruxsat beradi. Operatsiyadan keyin qachon suzish mumkinligini jarroh quloq bitishiga qarab nazorat ko‘rigida alohida aytadi.
Maslahat uchun shifokorlar
Surunkali yiringli otit va xolesteatomani LOR shifokorlarimiz tekshiradi, ko‘rsatma bo‘lsa timpanoplastika va ossikuloplastika bajaradi. Shu yo‘nalishdagi shifokorlarimiz:
LOR shifokoriga qabulga yoziling
Quloqdan ajralma qaytalanib turadimi yoki eshitish pasaydimi? LOR ko‘rigi va eshitish tekshiruvi sababni aniqlab, mos davolashni tanlashga yordam beradi.
Hoziroq qo‘ng‘iroq qilish — +998 71 210-30-30Bog‘lanish
Manzil: Toshkent shahri, Nurafshon ko‘chasi, 7A/3
Telefon: +998 71 210-30-30 · WhatsApp: +998 95 662-30-30
Ish vaqti: Dushanba–shanba, 09:00–18:00
E-mail:




