Foydali materiallar
Otoskleroz: eshitish pasayishi belgilari, tashxis va stapedotomiya
Yo‘nalish: Robotik jarrohlik · Barcha xizmatlar
Otoskleroz — o‘rta quloqdagi uzangi suyakchasi atrofida suyak to‘qimasi o‘sib, uni harakatsiz qilib qo‘yadigan va eshitishni asta-sekin pasaytiradigan kasallik. U ko‘pincha yosh kattalarda, ayniqsa ayollarda va oilaviy moyillik bo‘lganlarda uchraydi. Quyida otoskleroz belgilari, tashxis qanday qo‘yilishi, kuzatuv, eshitish apparati va stapedotomiya operatsiyasi, uning xavflari va tiklanish davri tushuntirilgan.
- Otoskleroz nima: uzangi suyakchasi qanday «qotib qoladi»
- Otoskleroz kimlarda ko‘proq uchraydi
- Otoskleroz belgilari
- Otoskleroz tashxisi qanday qo‘yiladi
- Otosklerozni davolash: kuzatuv, eshitish apparati yoki operatsiya
- Stapedotomiya qanday o‘tadi
- Operatsiya xavflari: halol gapiramiz
- Stapedotomiyadan keyin tiklanish
- Ko‘p beriladigan savollar
Otoskleroz nima: uzangi suyakchasi qanday «qotib qoladi»
O‘rta quloqda uchta mayda eshitish suyakchasi bor: bolg‘acha, sandoncha va uzangi. Ular nog‘ora pardaning tebranishini ichki quloqqa uzatadi. Otoskleroz — chakka suyagining ichki quloq atrofidagi qismida suyak to‘qimasining g‘ayritabiiy qayta qurilishi. Ko‘pincha yangi hosil bo‘lgan suyak uzangi asosini (tagligini) o‘rab, uni «qotirib» qo‘yadi. Uzangi tebrana olmay qoladi, tovush ichki quloqqa yaxshi yetib bormaydi — natijada o‘tkazuvchan eshitish pasayishi rivojlanadi.
Ba’zi bemorlarda jarayon ichki quloqning o‘ziga ham ta’sir qiladi va shunda sensonevral (nerv bilan bog‘liq) eshitish pasayishi qo‘shiladi. Otoskleroz odatda sekin, yillar davomida rivojlanadi; ko‘pincha avval bir quloqda boshlanib, keyin ikkinchisiga o‘tadi.
Otoskleroz kimlarda ko‘proq uchraydi
- Yosh kattalar — belgilar ko‘pincha 20–40 yosh oralig‘ida boshlanadi.
- Ayollar — erkaklarga qaraganda tez-tez uchraydi.
- Oilaviy moyillik — yaqin qarindoshlarida otoskleroz bo‘lganlarda xavf yuqori.
- Homiladorlik — gormonal o‘zgarishlar fonida eshitish pasayishi ba’zan tezlashishi mumkin.
Aniq sababi to‘liq aniqlanmagan: irsiyat, gormonal omillar va boshqa ta’sirlar o‘rganilmoqda.
Otoskleroz belgilari
- asta-sekin eshitish pasayishi — odam avval past ovozdagi gapni, shivirlashni yomon eshitadi, televizor ovozini baland qo‘ya boshlaydi;
- quloqda shovqin — g‘uvillash yoki past ohangli shovqin ko‘p uchraydi;
- shovqinli joyda yaxshiroq eshitish — atrofdagilar baland gapirgani uchun bemorga transportda yoki ko‘chada suhbat oson tuyuladi;
- o‘z ovozi ichkaridan balandroq eshitiladi, shuning uchun bemor ko‘pincha past ovozda gapiradi;
- kamroq hollarda — yengil bosh aylanishi yoki muvozanat buzilishi.
Quloq og‘rig‘i va ajralma otosklerozga xos emas. Agar ular bo‘lsa, boshqa sabablar — otit yoki quloq pardasi teshilishi tekshiriladi.
Otoskleroz tashxisi qanday qo‘yiladi
Otosklerozda quloqning tashqi ko‘rinishi odatda normal: nog‘ora parda butun va harakatchan. Shuning uchun tashxisda eshitish testlari hal qiluvchi rol o‘ynaydi:
- Otoskopiya — quloq yo‘li va pardani ko‘rib, boshqa sabablarni istisno qilish.
- Kamerton sinamalari — tovushning havo va suyak orqali o‘tishini oddiy usulda solishtirish.
- Audiometriya — havo va suyak o‘tkazuvchanligi chegaralari o‘rtasidagi farq (havo-suyak oralig‘i) o‘tkazuvchan eshitish pasayishini ko‘rsatadi.
- Timpanometriya — odatda normal yoki biroz past natija; o‘rta quloqda suyuqlik yo‘qligini tasdiqlaydi.
- Akustik (stapedial) refleks — otosklerozda odatda aniqlanmaydi, chunki uzangi harakatlana olmaydi.
- Chakka suyagi MSKTsi — kerak bo‘lsa, ayniqsa operatsiya rejalashtirilganda yoki tashxis noaniq bo‘lsa.
Bu tekshiruvlar qanday o‘tishi haqida audiometriya va timpanometriya maqolasida batafsil yozilgan.

Otosklerozni davolash: kuzatuv, eshitish apparati yoki operatsiya
Otosklerozni «so‘rib yuboradigan» yoki suyakchani qayta harakatga keltiradigan dori yo‘q. Davolash usuli eshitish qanchalik pasaygani, bemorning yoshi, ikkinchi quloqning holati va bemorning o‘z xohishiga qarab tanlanadi.
| Usul | Kimga mos | Afzalliklari | Cheklovlari |
|---|---|---|---|
| Kuzatuv | Eshitish biroz pasaygan, kundalik hayotga xalaqit bermaydi | Hech qanday aralashuv yo‘q | Muntazam audiometriya kerak, eshitish asta-sekin pasayishi mumkin |
| Eshitish apparati | Operatsiya xohlamaganlar yoki unga to‘g‘ri kelmaydiganlar | Xavfsiz, operatsiyasiz, istalgan vaqtda boshlash mumkin | Doimiy taqish, parvarish va sozlash kerak |
| Operatsiya (stapedotomiya yoki stapedektomiya) | Sezilarli o‘tkazuvchan eshitish pasayishi, havo-suyak oralig‘i katta | Ko‘pchilikda eshitish sezilarli yaxshilanadi, apparatsiz eshitish imkoni | Jarrohlik xavflari bor, natijani oldindan aniq aytib bo‘lmaydi |
Stapedotomiya qanday o‘tadi
Stapedotomiya — eshitish suyakchalaridagi operatsiyalarning bir turi (keng ma’noda ossikuloplastika guruhiga kiradi). Jarroh mikroskop ostida, odatda quloq yo‘li orqali nog‘ora pardani ehtiyotkorlik bilan ko‘tarib, qotib qolgan uzangiga yetib boradi. Uzangining yuqori qismi olib tashlanadi, uning tagligida juda kichik teshik ochiladi va unga mayda protez (porshen) o‘rnatiladi. Protez sandonchaga mahkamlanadi va tovush tebranishlarini yana ichki quloqqa uzatadi. Stapedektomiyada uzangi tagligi kattaroq hajmda olib tashlanadi. Operatsiya mahalliy yoki umumiy og‘riqsizlantirish ostida bajariladi; usulni jarroh tekshiruvdan keyin tanlaydi.
Odatda avval eshitishi yomonroq bo‘lgan quloq operatsiya qilinadi. Ikkinchi quloq, agar kerak bo‘lsa, birinchisining natijasi baholangandan keyin ko‘rib chiqiladi. Nog‘ora pardaning o‘zini tiklash esa boshqa operatsiya — timpanoplastika — bo‘lib, otosklerozda u odatda kerak bo‘lmaydi.
Operatsiya xavflari: halol gapiramiz
Stapedotomiya ko‘pchilik bemorlarda yaxshi natija beradi, lekin har qanday jarrohlik kabi uning ham xavflari bor:
- sensonevral eshitish pasayishi — kam uchraydi, lekin eng jiddiy asorat; juda kam hollarda operatsiya qilingan quloqda eshitish butunlay yo‘qolishi mumkin;
- bosh aylanishi — dastlabki kunlarda tez-tez uchraydi va odatda o‘tib ketadi;
- ta’m sezgisi o‘zgarishi — tilning bir tomonida metall yoki g‘ayrioddiy ta’m; ta’m nervi quloq orqali o‘tgani uchun bo‘ladi va ko‘pincha bir necha oyda yaxshilanadi;
- quloqda shovqin kuchayishi yoki saqlanib qolishi;
- nog‘ora parda teshilishi, protez siljishi — kam hollarda qayta operatsiya kerak bo‘ladi;
- yuz nervi shikastlanishi — juda kam.
Operatsiyadan keyin eshitishning keskin yomonlashishi, kuchayib borayotgan kuchli bosh aylanishi va qusish, yuqori isitma yoki yuzning bir tomonlama kuchsizlanishi bo‘lsa — darhol jarrohingizga xabar bering. Holat og‘ir bo‘lsa, kechiktirmasdan 103 ga qo‘ng‘iroq qiling.
Stapedotomiyadan keyin tiklanish
- bir necha hafta samolyotda uchmaslik, sho‘ng‘imaslik va og‘ir yuk ko‘tarmaslik;
- burunni kuchli qoqmaslik, aksirganda og‘izni ochiq tutish, kuchanmaslik;
- quloqni quruq saqlash — shifokor ruxsat bermaguncha suv kiritmaslik;
- boshni keskin harakatlantirmaslik, dastlabki kunlarda ehtiyotkorlik bilan yurish;
- quloq yo‘lidagi tamponni shifokor nazorat ko‘rigida oladi;
- eshitish odatda bir necha hafta ichida asta-sekin yaxshilanadi, natija audiometriya bilan baholanadi.
Otosklerozda kuzatish, eshitish apparati yoki operatsiyadan qaysi biri sizga mosligini LOR shifokori ko‘rik va eshitish testlaridan keyin siz bilan birgalikda hal qiladi. Batafsil klinikamizning LOR bo‘limi sahifasida.
Ko‘p beriladigan savollar
Otoskleroz nima va u xavflimi?
Otoskleroz — uzangi suyakchasi harakatchanligini yo‘qotib, eshitish asta-sekin pasayadigan kasallik. U hayot uchun xavfli emas, lekin davolanmasa eshitish pasayishi kuchayib borishi mumkin.
Otosklerozni dori bilan davolasa bo‘ladimi?
Suyakchani qayta harakatga keltiradigan dori yo‘q. Eshitishni yaxshilash uchun eshitish apparati yoki operatsiya qo‘llaniladi; usulni shifokor tekshiruvdan keyin taklif qiladi.
Otosklerozda qaysi tekshiruvlar kerak?
Asosiysi — audiometriya, timpanometriya va akustik refleksni tekshirish. Kerak bo‘lsa, chakka suyagi MSKTsi qilinadi.
Stapedotomiyadan keyin eshitish qachon yaxshilanadi?
Ko‘pincha eshitish bir necha hafta ichida asta-sekin yaxshilanadi. Yakuniy natija nazorat audiometriyasi bilan baholanadi.
Stapedotomiya xavflimi?
Ko‘pchilik bemorlarda operatsiya yaxshi natija beradi, lekin xavflar bor: vaqtincha bosh aylanishi, ta’m o‘zgarishi va kam hollarda sensonevral eshitish pasayishi. Ularni jarroh operatsiyadan oldin batafsil tushuntiradi.
Homiladorlik otosklerozga ta’sir qiladimi?
Ba’zi ayollarda homiladorlik paytida eshitish pasayishi tezlashishi mumkin. Otoskleroz bo‘lsa, homiladorlikni rejalashtirishda LOR shifokori bilan maslahatlashish foydali.
Operatsiyadan keyin samolyotda qachon uchish mumkin?
Odatda bir necha hafta kutish tavsiya qilinadi. Aniq muddatni jarroh nazorat ko‘rigidan keyin aytadi.
Maslahat uchun shifokorlar
Otosklerozni LOR shifokorlarimiz eshitish testlari yordamida aniqlaydi va kuzatuv, eshitish apparati yoki operatsiya bo‘yicha maslahat beradi. Shu yo‘nalishdagi shifokorlarimiz:
LOR shifokoriga qabulga yoziling
Eshitish asta-sekin pasayib boryaptimi? Ko‘rik va audiometriya sababni aniqlab, mos yo‘lni tanlashga yordam beradi.
Hoziroq qo‘ng‘iroq qilish — +998 71 210-30-30Bog‘lanish
Manzil: Toshkent shahri, Nurafshon ko‘chasi, 7A/3
Telefon: +998 71 210-30-30 · WhatsApp: +998 95 662-30-30
Ish vaqti: Dushanba–shanba, 09:00–18:00
E-mail:




