Shifokorlar maqolalari
Bolalarda qabziyat va hazm buzilishi: sabablari va nima qilish kerak — Saba Darmon Medical Center, Toshkent
Qabziyat — pediatrga eng ko'p murojaat qilinadigan sabablardan biri. Ota-onalar ko'pincha uni jiddiy muammo deb hisoblamaydi, holbuki uzoq davom etgan qabziyat bolaning ishtahasini, kayfiyatini va hatto o'sishini ham izdan chiqarishi mumkin. Saba Darmon Medical Center pediatrlari bolalarda hazm buzilishining sabablari va uyda qanday yordam berish mumkinligi haqida so'zlaydi.
Bolalarda qabziyat deganda nima tushuniladi?
Qabziyat — bu faqat hojatning kamayishi emas. Bolada quyidagi holatlar kuzatilsa, bu haqda pediatr bilan gaplashish kerak:
- najas qattiq, quruq yoki mayda bo'laklar shaklida;
- hojat paytida bola kuchanadi, yig'laydi, og'riqdan qo'rqadi;
- hojat haftasiga uch martadan kam;
- bola hojatni ataylab tiyib turadi — oyoqlarini chalishtiradi, burchakka yashirinadi;
- najasda qon izlari (ko'pincha qattiq najasdan hosil bo'lgan yorilish natijasi);
- ichak to'liq bo'shamaydi, qorin doimo dam.
Turli yoshda me'yor ham turlicha: emizikli chaqaloqda hojat kuniga bir necha marta ham, bir necha kunda bir marta ham bo'lishi mumkin — asosiysi najas yumshoq va bola bezovta bo'lmasligi. Shuning uchun me'yorni faqat shifokor baholaydi.
Eng ko'p uchraydigan sabablar
Bolalardagi qabziyatning katta qismi funksional, ya'ni tuzilishdagi nuqson bilan bog'liq bo'lmagan holat hisoblanadi. Asosiy sabablar:
- ratsionda sabzavot, meva va tolaning yetishmasligi;
- kam suyuqlik ichish, ayniqsa issiq kunlarda;
- un mahsulotlari, shirinlik va gazlangan ichimliklarning ko'pligi;
- og'riqdan qo'rqib hojatni ushlab turish — bu qattiq najas va yana kuchliroq og'riqqa olib keladigan yopiq davra hosil qiladi;
- ovqatlanish tartibining o'zgarishi: qo'shimcha ovqatga o'tish, sut turini almashtirish;
- bog'cha yoki maktabga moslashish, notanish hojatxonadan foydalanishdan uyalish;
- kam harakat, uzoq vaqt ekran oldida o'tirish;
- ba'zi dorilar yoki temir preparatlari fonida (faqat shifokor nazorati ostida hal qilinadi).
Hazm buzilishining boshqa belgilari
- ovqatdan keyin qorin og'rig'i va dam bo'lish;
- ishtahaning pasayishi, ovqatdan bosh tortish;
- tez-tez kekirish, ko'ngil aynishi;
- og'izdan yoqimsiz hid;
- bezovta uyqu va asabiylik;
- vazn qo'shilishining sekinlashuvi.
Nima uchun qabziyat o'z-o'zidan o'tib ketmaydi?
Bolalarda qabziyat ko'pincha yopiq davra bo'yicha rivojlanadi. Qattiq najas hojat paytida og'riq keltiradi, bola og'riqdan qo'rqib keyingi safar qistovni ushlab turadi. Ichakda qolgan najasdan suv so'riladi va u yanada qattiqlashadi — og'riq kuchayadi, qo'rquv esa mustahkamlanadi. Vaqt o'tishi bilan ichakning pastki qismi cho'ziladi va bola hojat qistovini umuman sezmay qo'yishi ham mumkin.
Aynan shuning uchun davolash ikki yo'nalishda olib boriladi: najasni yumshoq holatga keltirish va bolada hojatga nisbatan xotirjam munosabatni tiklash. Bu jarayon bir necha hafta, ba'zan bir necha oy davom etadi hamda ota-onadan sabr talab qiladi. Shifokor nazoratisiz davolashni erta to'xtatish esa deyarli har doim muammoning qaytalanishiga olib keladi.
Uyda nima qilish mumkin?
- bolaga yosh me'yoriga mos miqdorda toza suv taklif qiling;
- ratsionga sabzavot, meva, quruq meva va butun donli mahsulotlarni qo'shing;
- shirinlik, shirin gazlangan ichimlik va tez tayyor ovqatni cheklang;
- kuniga bir xil vaqtda, shoshmasdan ovqatlanish tartibini yo'lga qo'ying;
- hojatxonaga borish odatini shakllantiring: nonushtadan keyin 5–10 daqiqa xotirjam o'tirish;
- bolani hojat uchun urishmang va uyaltirmang — qo'rquv holatni yomonlashtiradi;
- kuniga faol harakat va o'yin uchun vaqt ajrating.
Muhim: bolaga shifokor tavsiyasisiz surgi dori bermang va uy sharoitida huqna qilishni odatga aylantirmang. Bu sabab bilan kurashmaydi, aksincha, ichakni mustaqil ishlash ko'nikmasidan mahrum qilishi mumkin.
Qachon albatta pediatrga murojaat qilish kerak?
- qabziyat ikki haftadan ortiq davom etsa yoki tez-tez qaytalansa;
- najasda qon bo'lsa;
- bola vazn yo'qotayotgan yoki vazn qo'shmayotgan bo'lsa;
- kuchli qorin og'rig'i, doimiy qusish, isitma qo'shilsa;
- qorin sezilarli darajada kattalashib, dam bo'lsa;
- chaqaloqda hayotning birinchi haftalaridayoq muammo boshlangan bo'lsa;
- bola hojatni ushlab turishni odat qilgan bo'lsa.
Pediatr bolani ko'rikdan o'tkazadi, ovqatlanish tartibini tahlil qiladi va zarur bo'lsa laboratoriya tahlillari hamda qorin bo'shlig'i UZI tekshiruvini tayinlaydi. Ko'p hollarda ratsion va kun tartibini to'g'rilashning o'zi natija beradi.
Saba Darmon Medical Center'da
Klinikamizda pediatr qabuli, bolalar uchun laboratoriya tahlillari va UZI tekshiruvlari bir joyda tashkil etilgan. Agar bolangizni qorin og'rig'i, qabziyat yoki ishtaha pasayishi bezovta qilayotgan bo'lsa, o'z-o'zidan davolashga urinmang: bolalar organizmida holat tez o'zgaradi. Pediatr qabuliga telefon yoki sayt orqali yozilishingiz mumkin.
Ushbu yo'nalish shifokorlari
📞 +99871 210-30-30 · WhatsApp +998 95 662-30-30
✉️
🌐 Instagram · Telegram · Facebook · YouTube

