Foydali materiallar
Toshkentda laparoskopik exinokokkektomiya — exinokokk kistasini olib tashlash
Yo‘nalish: Jarrohlik · Barcha xizmatlar
Exinokokkoz Markaziy Osiyoda eng dolzarb parazitar kasalliklardan biri bo‘lib qolmoqda. Odam parazit tuxumlarini yuvilmagan qo‘l, sabzavot orqali yoki it bilan muloqotdan so‘ng yutadi, kista esa yillar davomida belgisiz o‘sadi — ko‘pincha jigarda, kamroq o‘pkada. Laparoskopik exinokokkektomiya kistani keng kesiksiz, bir necha teshikcha orqali olib tashlash imkonini beradi. Toshkentdagi Saba Darmon tibbiyot markazida bunday operatsiyalarni parazitar kistalar bilan ishlash tajribasiga ega jarrohlar bajaradi.
Exinokokk kistasi nima
Exinokokk — tasmasimon chuvalchang bo‘lib, uning asosiy xo‘jayini itlar va boshqa it oilasiga mansub hayvonlardir. Odam organizmiga tushgan lichinka qon oqimi bilan biror a’zoga o‘rnashadi va kistaga — zich pardali, ichida tiniq suyuqlik bo‘lgan pufakka aylanadi. Taxminan 70 % holatda bu jigar, 15–20 % da o‘pka, kamroq taloq, buyrak, bosh miya va suyaklar.
Kista sekin, yiliga 1–3 sm o‘sadi, shuning uchun odam yillab kasallikdan bexabar bo‘lishi mumkin. Belgilar hosila 5 sm va undan katta bo‘lib, qo‘shni tuzilmalarni siqa boshlaganda paydo bo‘ladi.
Qaysi belgilarda tekshiruvdan o‘tish kerak
- o‘ng qovurg‘a ostida to‘mtoq og‘riq yoki og‘irlik hissi;
- jigarning kattalashishi, qorinda paypaslanadigan hosila;
- o‘pkada joylashganda — uzoq davom etuvchi yo‘tal, hansirash, qon tuflash;
- sababsiz allergik reaksiyalar, eshakemi;
- o‘t yo‘llari siqilganda sariqlik;
- kista yorilganda keskin og‘riq va anafilaktik reaksiya — bu shoshilinch holat.
It boqadigan, chorvachilik bilan shug‘ullanadigan yoki qishloq joyda yashaydigan kishilar alohida tekshiruvdan o‘tishlari maqsadga muvofiq.
Tashxis
Asosiy usul — ultratovush tekshiruvi: kista qo‘sh konturli, to‘siqli, ba’zan qiz pufakchali xarakterli ko‘rinishga ega. O‘lcham, kistalar soni hamda ularning tomir va o‘t yo‘llari bilan aloqasini aniqlashtirish uchun KT yoki MRT bajariladi. Manzarani exinokokkka qarshi antitelalarga serologik testlar va umumiy qon tahlili to‘ldiradi — unda ko‘pincha eozinofillar ko‘payadi.
Muhim qoida: kistani «ehtiyot uchun» punksiya qilish mumkin emas — ichidagi suyuqlik qorin bo‘shlig‘iga tushsa, tarqalish va og‘ir allergik reaksiya yuzaga kelishi mumkin.
Laparoskopik exinokokkektomiya qanday o‘tadi
Operatsiya umumiy narkoz ostida bajariladi. Jarroh troakarlarni kiritadi, kista suyuqligi qorin bo‘shlig‘iga tushmasligi uchun aralashuv zonasini parazitga qarshi eritmaga ho‘llangan salfetkalar bilan puxta to‘sadi. So‘ng ichidagi suyuqlik so‘rib olinadi, bo‘shliq skoleksotsid eritma bilan ishlanadi, xitin parda olib tashlanadi va ortiqcha fibroz kapsula kesib olinadi.
Qolgan bo‘shliq uch usuldan biri bilan yo‘qotiladi: ichkaridan tikish, omentoplastika — charvi bilan to‘ldirish yoki drenajlash. Tanlov kista o‘lchami, joylashuvi va atrofdagi to‘qima holatiga bog‘liq.
Jigar parenximasining chuqurida, yirik tomirlar yaqinida joylashgan, ko‘p sonli yoki asoratlangan kistalarda jarroh dastlabdanoq ochiq usulni tanlashi mumkin. Bu «zamonaviy usuldan chekinish» emas, balki asosli qaror.
Operatsiyadan keyingi majburiy davolash
Jarrohlik kistani olib tashlaydi, lekin organizmda mikroskopik kurtak elementlari qolmaganiga kafolat bermaydi. Shu sababli aralashuvdan so‘ng albendazol kursi buyuriladi — odatda qon tahlili va jigar faoliyati nazorati ostida bir necha sikl. Ana shu bosqichni tashlab ketish qaytalanishning asosiy sababidir.
Kuzatuv kamida 2–3 yil davom etadi: UZI va serologik testlar 3, 6 va 12 oydan keyin, so‘ngra har yili takrorlanadi.
Tiklanish
Laparoskopik operatsiyadan so‘ng bemor birinchi sutkada turadi, statsionarda o‘rtacha 3–5 kun yotadi — xolesistektomiyaga qaraganda uzunroq, chunki ko‘pincha drenaj qoldiriladi. Odatdagi faoliyatga 2–4 haftada, og‘ir jismoniy mehnatga 6–8 haftada qaytiladi.
Profilaktika
Qayta yuqtirmaslik uchun itlar bilan muloqotdan va tomorqa ishidan keyin qo‘lni yuvish, ko‘kat va sabzavotni puxta yuvish, itlarga chorva mollarining xom ichak-chavog‘ini bermaslik hamda ularni muntazam degelmintizatsiya qilish muhim. Bemorning oila a’zolariga UZI-skrining tavsiya etiladi.
Toshkentda qayerda davolanish mumkin
Saba Darmonda bir kunda UZI qilish, qon topshirish va jarroh maslahatini olish mumkin. Tashxis tasdiqlansa, shifokor taktikani belgilaydi: operatsiya, dorivor davolash yoki kuzatuv. Yozilish: +998 71 210-30-30.
Ko‘p beriladigan savollar
Exinokokkni faqat tabletka bilan davolab bo‘ladimi?
Faqat ma’lum turdagi kichik kistalarda va operatsiya imkoni bo‘lmaganda. Ko‘pchilik holatda albendazol jarrohlikni to‘ldiradi, almashtirmaydi.
Exinokokkoz bilan og‘rigan bemor atrofdagilar uchun yuqumlimi?
Yo‘q. Kasallik odamdan odamga o‘tmaydi.
Kista o‘z-o‘zidan so‘rilib ketishi mumkinmi?
Ba’zan kista ohaklanib faolligini yo‘qotadi, ammo buni faqat mutaxassis kuzatuvi aniqlaydi.
Qaytalanish bo‘ladimi?
Ha, 5–15 % holatda. Xavfni to‘liq parazitga qarshi terapiya va muntazam nazorat kamaytiradi.
Operatsiyani kim bajaradi
Jarrohlik va onkologiya bo‘limi shifokorlari:
Operatsiya kerakmi yoki yo‘qmi — avval maslahat
Tekshiruv natijalaringizni jarrohga ko‘rsating: ko‘p hollarda operatsiyasiz kuzatuv ham yetarli bo‘ladi. Maslahat va operatsiyaga tayyorgarlik bo‘yicha qo‘ng‘iroq qiling.
Hoziroq qo‘ng‘iroq qilish — +998 71 210-30-30Bog‘lanish
Manzil: Toshkent shahri, Nurafshon ko‘chasi, 7A/3
Telefon: +998 71 210-30-30 · WhatsApp: +998 95 662-30-30
Ish vaqti: Dushanba–shanba, 09:00–18:00
E-mail:




