Foydali materiallar

Saba Darmon klinikasi binosi

Spermatotsele va moyak ortig‘i kistasi: xavflimi va qachon operatsiya kerak

Yo‘nalish: Robotik jarrohlik · Barcha xizmatlar

Spermatotsele (moyak ortig‘i kistasi) — moyak ortig‘ida paydo bo‘ladigan, ichi suyuqlikka to‘la yaxshi sifatli pufak. U odatda og‘riqsiz bo‘ladi, moyakdan alohida seziladi va ko‘pincha tasodifan — o‘zini tekshirganda yoki UZIda aniqlanadi. Quyida kista nima ekanligi, uni gidrotsele, varikotsele, churra va moyak o‘smasidan qanday ajratish, qachon shoshilish kerakligi, tashxis, kuzatuv, operatsiya qachon kerakligi va uning farzand ko‘rishga ta’siri tushuntirilgan.

Spermatotsele nima va u moyak ortig‘i kistasidan farq qiladimi

Spermatotsele — moyak ortig‘ida hosil bo‘ladigan, ichi suyuqlik bilan to‘lgan yaxshi sifatli kista. Moyak ortig‘i (epididimis) har bir moyakning orqa-yuqori qismida joylashgan juda uzun, ingichka va buralgan naycha bo‘lib, moyakda hosil bo‘lgan spermatozoidlar shu yerda yetiladi va saqlanadi. Ortiqning bir qismi kengayib, ichida suyuqlik to‘planganda kichik pufak paydo bo‘ladi.

Shifokorlar ikki atamani ishlatadi. Kista suyuqligida spermatozoidlar bo‘lsa, u spermatotsele deb ataladi; suyuqlik tiniq va spermatozoidsiz bo‘lsa — moyak ortig‘i kistasi. Amalda bu ikki holat bir xil ko‘rinadi, bir xil tekshiriladi va bir xil davolanadi, shuning uchun bemor uchun ularning farqi deyarli ahamiyatsiz. Bunday kistalar juda keng tarqalgan: ko‘pincha hech qanday belgi bermaydi va boshqa sabab bilan qilingan yorg‘oq UZIsida tasodifan topiladi.

Moyak ortig‘i kistasi nega paydo bo‘ladi

Ko‘p hollarda aniq sababni topib bo‘lmaydi. Kista moyak ortig‘idagi mayda naychalardan biri qisman bekilib, suyuqlik chiqib ketolmay to‘planishi natijasida hosil bo‘ladi, deb hisoblanadi. Ilgari o‘tkazilgan yallig‘lanish (epididimit), yorg‘oq jarohati yoki shu sohadagi operatsiyalar ham rol o‘ynashi mumkin. Kista ko‘proq o‘rta yoshdagi erkaklarda uchraydi, lekin o‘smirlik davrida ham paydo bo‘lishi mumkin; o‘smirlarda kichik kistalar ba’zan o‘z-o‘zidan kichrayib ketadi. Muhimi: spermatotsele saraton emas, saratonga aylanmaydi va jinsiy yo‘l bilan yuqmaydi.

Spermatotsele belgilari: tugun qanday seziladi

Ko‘pincha erkak yorg‘oqda, moyakdan yuqoriroqda yoki uning orqasida joylashgan kichik, silliq, yumaloq tugunni o‘zi paypaslab topadi. Tipik belgilar:

  • tugun moyakning o‘zidan alohida seziladi — moyak va kistani barmoqlar bilan ajratish mumkin;
  • yumshoq yoki tarang-elastik, yuzasi silliq, odatda og‘riqsiz;
  • uzoq vaqt o‘zgarmaydi yoki juda sekin kattalashadi;
  • katta kista yorg‘oqda og‘irlik, tortishish yoki noqulaylik hissini beradi, ayniqsa uzoq turganda yoki jismoniy ishdan keyin;
  • ba’zan bir tomonda bir nechta kista yoki ikkala tomonda kista bo‘ladi.

Spermatotsele odatda siyishga, erektsiyaga va jinsiy hayotga ta’sir qilmaydi. Agar yorg‘oqda doimiy yoki kuchli og‘riq bo‘lsa, uni faqat kistaga bog‘lab qo‘ymasdan, boshqa sabablarni ham tekshirish kerak.

Yorg‘oqdagi tugun: spermatotseleni boshqa holatlardan qanday ajratish

Yorg‘oqdagi har qanday yangi tugunni shifokorga ko‘rsatish kerak, chunki tashqi ko‘rinishi o‘xshash holatlar orasida zararsizlari ham, tez tekshiruvni talab qiladiganlari ham bor:

HolatQayerda seziladiXususiyatlariQanchalik shoshilish kerak
Spermatotsele, moyak ortig‘i kistasiMoyakdan yuqorida yoki orqasida, alohidaSilliq, yumshoq, og‘riqsiz, yorug‘likni o‘tkazadiRejali ko‘rik
Gidrotsele (moyak atrofida suyuqlik yig‘ilishi)Moyakni har tomondan o‘rab oladiYorg‘oq bir tekis kattalashadi, moyak alohida sezilmaydi, yorug‘likni o‘tkazadiRejali ko‘rik
VarikotseleMoyak ustida, ko‘pincha chap tomonda«Chuvalchanglar to‘plami» kabi yumshoq tomirlar, tik turganda kattalashadi, yotganda kichrayadiRejali ko‘rik
Chov churrasiChov sohasidan yorg‘oqqa tushadiYo‘talganda turtki beradi, yotganda ichkariga kirishi mumkinRejali; og‘riqli va ichkariga kirmasa — shoshilinch
Moyak o‘smasiMoyakning o‘zidaQattiq, ko‘pincha og‘riqsiz, yorug‘likni o‘tkazmaydiKechiktirmasdan, bir necha kun ichida urologga

Oddiy qoida: tugun moyakdan alohida, silliq va yumshoq bo‘lsa, bu ko‘pincha kista; moyakning o‘zida qattiq tugun sezilsa — kutib o‘tirmasdan urologga borish kerak. O‘xshash holatlar haqida alohida maqolalar bor: gidrotsele, varikotsele va chov churrasi.

Qachon shoshilinch yordam kerak

Spermatotselening o‘zi shoshilinch holat emas. Ammo yorg‘oqdagi ba’zi belgilar boshqa, ancha xavfli kasallikdan darak berishi mumkin va ularni kuzatib o‘tirish mumkin emas.

Moyakda to‘satdan kuchli og‘riq paydo bo‘lsa, ayniqsa ko‘ngil aynishi, qusish va moyakning yuqoriga tortilishi bilan — bu moyak buralishi bo‘lishi mumkin: bunda soatlar hal qiluvchi, darhol 103 ga qo‘ng‘iroq qiling yoki shoshilinch bo‘limga boring. Moyakning o‘zida qattiq tugun, tugunning tez kattalashishi, yorg‘oq qizarishi, shishishi va isitma bo‘lsa, urologga kechiktirmasdan murojaat qiling.

Spermatotsele va moyak ortig‘i kistasi — urolog ko‘rigi va yorg‘oq UZIsi, Saba Darmon urologiya bo‘limi, Toshkent
Yorg‘oq UZIsi kistaning moyakdan alohida ekanini va moyakning o‘zi sog‘lomligini ko‘rsatadi.

Tashxis: ko‘rik, yorug‘lik bilan tekshirish va yorg‘oq UZIsi

Tashxis odatda oddiy va og‘riqsiz. Urolog avval shikoyatlarni so‘raydi: tugun qachon paydo bo‘lgan, kattalashganmi, og‘riq bormi, ilgari jarohat yoki yallig‘lanish bo‘lganmi. So‘ng yorg‘oqni tik turgan va yotgan holatda paypaslab tekshiradi, tugunning moyakdan alohida ekanini aniqlaydi.

Yorug‘lik bilan tekshirish (diafanoskopiya) — qorong‘i xonada yorg‘oqqa yorug‘lik tutiladi: suyuqlikka to‘la kista yorug‘likni o‘tkazib, yorishib ko‘rinadi, qattiq to‘qima esa yorug‘likni o‘tkazmaydi. Bu oddiy usul, lekin tashxisni tasdiqlaydigan asosiy tekshiruv — yorg‘oq UZIsi. UZI kistaning aniq joyini, kattaligini, ichidagi suyuqlikning tiniqligini ko‘rsatadi va eng muhimi — moyakning o‘zi sog‘lom ekanini tasdiqlaydi. Kerak bo‘lsa, doppler rejimida qon oqimi ham baholanadi. Shubhali hollarda shifokor qo‘shimcha tahlillarni buyurishi mumkin.

Spermatotsele xavflimi va qachon operatsiya kerak

Ko‘pchilik erkaklar uchun javob tinchlantiruvchi: spermatotsele yaxshi sifatli holat, saratonga aylanmaydi va odatda o‘zi bepushtlikka olib kelmaydi. Kichik va og‘riqsiz kista davolashni talab qilmaydi — uni kuzatish kifoya. Kistani kichraytiradigan dori yo‘q, shuning uchun «so‘rilib ketadi» deb reklama qilinadigan malham va tabletkalarga umid bog‘lash ma’nosiz. Davolash faqat kista bezovta qilganda ko‘rib chiqiladi: u katta bo‘lib, og‘irlik va noqulaylik bersa, doimiy og‘riq chaqirsa yoki kundalik hayotga xalaqit bersa.

UsulQanday bajariladiNimalarni bilish kerak
KuzatuvDavolashsiz; oyiga bir marta o‘zini tekshirish, kerak bo‘lsa nazorat UZIsiKichik va og‘riqsiz kistalar uchun asosiy yo‘l
Spermatotselektomiya (kistani olib tashlash)Og‘riqsizlantirish ostida yorg‘oqdagi kichik kesma orqali kista moyak ortig‘idan ajratib olinadiEng ishonchli usul; shish, qon to‘planishi, infeksiya, surunkali og‘riq va qaytalanish xavfi bor; moyak ortig‘i naychalari shikastlanib, shu tomondan urug‘ o‘tishi buzilishi mumkin
Punksiya (aspiratsiya) va skleroterapiyaIgna bilan suyuqlik so‘rib olinadi, ba’zan ichiga kista devorlarini yopishtiruvchi modda yuboriladiKista ko‘pincha qayta to‘ladi; skleroterapiya yallig‘lanish va moyak ortig‘i shikastlanishiga olib kelishi mumkin, shuning uchun farzand rejalashtirgan erkaklarga odatda tavsiya qilinmaydi

Operatsiyadan oldin qanday tekshiruvlar kerakligi haqida operatsiyadan oldingi tekshiruvlar maqolasida o‘qing. Ba’zan yorg‘oqda bir vaqtning o‘zida bir nechta muammo bo‘ladi — masalan, kista bilan birga varikotsele; bunday holatda har biri alohida baholanadi (qarang: varikotsele operatsiyasi usullari).

Bepushtlik va operatsiya: yosh erkaklar nimani bilishi kerak

Moyak ortig‘i — spermatozoidlar o‘tadigan yo‘l. Kistaning devori ortiq naychalariga juda yaqin joylashgani sababli, uni olib tashlashda naychalar shikastlanishi yoki keyinchalik chandiq bilan bekilishi mumkin. Natijada shu tomondan urug‘ o‘tishi buzilishi ehtimoli bor. Ikkinchi moyak va uning ortig‘i sog‘lom bo‘lsa, bu odatda farzand ko‘rish imkonini butunlay yo‘qotmaydi, lekin bu xavfni oldindan bilish kerak.

Shu sababli farzand rejalashtirayotgan yosh erkaklarga, kista katta noqulaylik bermasa, operatsiyani kechiktirib, kuzatish tavsiya qilinadi. Agar operatsiya baribir zarur bo‘lsa, urolog bilan farzand rejalaringiz haqida oldindan gaplashing — ba’zan operatsiyadan oldin spermogramma topshirish foydali bo‘ladi.

Operatsiyadan keyin tiklanish va oylik o‘z-o‘zini tekshirish

Spermatotselektomiyadan keyin ko‘pchilik bemorlar shu kuni yoki ertasiga uyga ketadi. Birinchi kunlarda yorg‘oq shishishi va ko‘karishi tabiiy; yorg‘oqni ko‘tarib turuvchi zich ichki kiyim, sovuq kompress va shifokor buyurgan og‘riq qoldiruvchilar yordam beradi. Og‘ir yuk ko‘tarish, sport va jinsiy aloqani qachon qayta boshlash mumkinligini jarroh aytadi. Shish bir necha hafta ichida asta-sekin kamayadi; isitma, kuchayib borayotgan og‘riq yoki yorg‘oqning keskin kattalashishi bo‘lsa, nazorat ko‘rigiga erta keling.

Operatsiya bo‘lgan-bo‘lmaganidan qat’i nazar, har bir erkakka oyiga bir marta moyaklarni tekshirish foydali: iliq dushdan keyin har bir moyakni barmoqlar orasida ehtiyotkorlik bilan aylantirib, shakli, kattaligi va yangi qattiq joy bor-yo‘qligini tekshiring. Moyak ortig‘i moyakning orqasida yumshoq tasma kabi seziladi — bu me’yor. Yangi tugun, qattiqlik yoki boshqa o‘zgarish sezilsa, urologga ko‘rining.

Urologga qanday savollar berish kerak va Saba Darmonda tekshiruv

Qabulga borishdan oldin savollaringizni yozib oling: tugun aniq kistami yoki boshqa holat ehtimoli bormi; UZIda moyakning o‘zi sog‘lommi; kistani kuzatish mumkinmi va qancha vaqtdan keyin qayta ko‘rinish kerak; operatsiya menga kerakmi va u farzand ko‘rishga qanday ta’sir qilishi mumkin; operatsiyasiz qanday yo‘llar bor. Saba Darmon klinikasida urologlar ko‘rik o‘tkazadi, yorg‘oq UZIsi va kerakli laboratoriya tahlillari shu yerning o‘zida bajariladi. Ko‘rik va tekshiruv natijalariga qarab shifokor davolash variantlari hamda keyingi qadamlarni siz bilan birga muhokama qiladi. Batafsil ma’lumot — klinikamizning urologiya bo‘limi sahifasida.

Ko‘p beriladigan savollar

Spermatotsele o‘zi yo‘qolib ketadimi?

Katta yoshdagi erkaklarda spermatotsele odatda o‘zi yo‘qolmaydi, lekin ko‘pincha yillar davomida deyarli kattalashmaydi ham. O‘smirlarda kichik moyak ortig‘i kistalari ba’zan o‘z-o‘zidan kichrayadi. Kistani so‘rdirib yuboradigan dori yoki malham yo‘q. Shuning uchun kichik va og‘riqsiz kista bo‘lsa, eng to‘g‘ri yo‘l — oyiga bir marta o‘zini tekshirish va tugun kattalashsa, og‘riy boshlasa yoki shakli o‘zgarsa, urologga qayta ko‘rinish.

Spermatotsele saratonga aylanishi mumkinmi?

Yo‘q. Spermatotsele va moyak ortig‘i kistasi yaxshi sifatli holat bo‘lib, saratonga aylanmaydi. Ammo yorg‘oqdagi har qanday yangi tugunni baribir shifokorga ko‘rsatish kerak, chunki moyak o‘smasi ham og‘riqsiz bo‘lishi mumkin. Asosiy farq shundaki, o‘sma moyakning o‘zida qattiq tugun sifatida seziladi, kista esa moyakdan alohida va yumshoq bo‘ladi. Yorg‘oq UZIsi bu ikki holatni ishonchli ajratib beradi.

Spermatotsele bepushtlikka olib keladimi?

Kistaning o‘zi odatda bepushtlikka sabab bo‘lmaydi. Xavf asosan operatsiya bilan bog‘liq: kista olib tashlanayotganda moyak ortig‘i naychalari shikastlanib, shu tomondan urug‘ o‘tishi buzilishi mumkin. Shuning uchun farzand rejalashtirayotgan yosh erkaklarga, kista kuchli noqulaylik bermasa, operatsiyani kechiktirish tavsiya qilinadi. Bepushtlik shubhasi bo‘lsa, spermogramma va boshqa sabablarni, masalan, varikotseleni tekshirish kerak.

Spermatotsele operatsiyasidan keyin kista qaytadimi?

Kistani to‘liq olib tashlash eng ishonchli usul hisoblanadi, lekin ba’zan yangi kista paydo bo‘lishi yoki kista qaytalanishi mumkin. Igna bilan suyuqlikni so‘rib olishdan keyin esa kista ko‘pincha yana to‘ladi, shuning uchun bu usul kamroq qo‘llanadi. Operatsiyadan keyin ham oylik o‘z-o‘zini tekshirishni davom ettiring va yorg‘oqda yangi o‘zgarish sezilsa, urologga ko‘rining.

Spermatotsele bilan sport va jinsiy hayot mumkinmi?

Ha, kichik va og‘riqsiz kista odatda hech qanday cheklov talab qilmaydi: sport, jismoniy ish va jinsiy hayotni odatdagidek davom ettirish mumkin. Katta kista og‘irlik bersa, sport paytida yorg‘oqni ko‘tarib turuvchi zich ichki kiyim qulaylik beradi. Yorg‘oqqa zarba tushganidan keyin kuchli og‘riq yoki shish paydo bo‘lsa, shifokorga murojaat qiling. Operatsiyadan keyingi cheklovlarni jarroh alohida aytadi.

Maslahat uchun shifokorlar

Spermatotsele va moyak ortig‘i kistasini urologlarimiz ko‘rik va yorg‘oq UZIsi yordamida tekshiradi hamda davolash yo‘lini bemor bilan birga muhokama qiladi. Shu yo‘nalishdagi shifokorlarimiz:

Urologga qabulga yoziling

Yorg‘oqda tugun paypaslandimi? Urolog ko‘rigi va yorg‘oq UZIsi uning nima ekanini aniqlab, kuzatish yoki davolash kerakligini hal qilishga yordam beradi.

Hoziroq qo‘ng‘iroq qilish — +998 71 210-30-30

Bog‘lanish

Manzil: Toshkent shahri, Nurafshon ko‘chasi, 7A/3
Telefon: +998 71 210-30-30 · WhatsApp: +998 95 662-30-30
Ish vaqti: Dushanba–shanba, 09:00–18:00
E-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Instagram · Telegram · Facebook · YouTube

Saytni ishlab chiqdi — KLINIKI.UZ