Shifokorlar maqolalari
Surunkali yurak yetishmovchiligi: belgilari, tekshiruv va nazorat — Saba Darmon Medical Center, Toshkent
Surunkali yurak yetishmovchiligi — alohida kasallik emas, balki yurak a'zolarni yetarli qon bilan ta'minlay olmay qolgan holat. U ko'pincha asta-sekin, yillar davomida rivojlanadi, shuning uchun birinchi belgilari charchoq yoki yosh bilan bog'liq deb o'ylanadi. Saba Darmon Medical Center kardiologlari nimaga e'tibor berish va holatni qanday nazoratda ushlab turish kerakligini tushuntiradi.
Yurak yetishmovchiligi nima?
Sog'lom yurak nasos kabi ishlaydi: qonni yetarli kuch bilan haydaydi. Yurak mushagi zaiflashganda yoki devorlari qattiqlashib to'liq bo'shashmay qolganda, a'zolarga yetkaziladigan qon hajmi kamayadi, o'pkada va oyoqlarda esa suyuqlik to'planadi. Aynan shu holat surunkali yurak yetishmovchiligi deb ataladi.
Muhim jihati: bu holat davolab bo'lmaydigan hukm emas. To'g'ri tanlangan davolash va muntazam nazorat bilan ko'plab bemorlar faol hayot tarzini yillar davomida saqlab qoladi. Eng muhimi — vaqtida murojaat qilish va davolashni yarim yo'lda tashlab qo'ymaslik.
Asosiy sabablari
- uzoq vaqt nazoratsiz qolgan yuqori qon bosimi;
- yurakning ishemik kasalligi va o'tkazilgan miokard infarkti;
- yurak ritmining buzilishi, ayniqsa bo'lmachalar hilpillashi;
- yurak klapanlari nuqsonlari;
- yurak mushagi kasalliklari (kardiomiopatiyalar), o'tkazilgan miokardit;
- qandli diabet va qalqonsimon bez faoliyatining buzilishi;
- semizlik, chekish, spirtli ichimliklarni suiiste'mol qilish;
- surunkali o'pka va buyrak kasalliklari.
Belgilari: nimaga e'tibor berish kerak?
- jismoniy zo'riqishda hansirash, keyinchalik esa tinch holatda ham nafas yetishmasligi;
- yotgan holatda nafas qisishi — bemor baland yostiqda uxlashga majbur bo'ladi;
- tunda nafas yetishmasligidan uyg'onish;
- oyoq va to'piqlarning shishishi, kechqurun kuchayadi;
- tez charchash, holsizlik, odatdagi ishni bajara olmaslik;
- bir necha kun ichida 2–3 kg vazn qo'shilishi — bu suyuqlik to'planishining belgisi;
- quruq yo'tal, ayniqsa tunda;
- yurak tez urishi, ritmning notekisligi, bosh aylanishi.
Belgilar bir vaqtning o'zida hammasi bo'lishi shart emas. Hansirash va oyoq shishi birga uchrasa, kardiolog ko'rigini kechiktirmaslik kerak.
Holatning og'irligi qanday baholanadi?
Shifokorlar bemor qanday jismoniy yukni ko'tara olishiga qarab funksional sinflarni ajratadi:
- odatdagi yuk noqulaylik keltirmaydi, hansirash faqat kuchli zo'riqishda paydo bo'ladi;
- odatdagi faoliyat — masalan, zinadan ko'tarilish — hansirash va tez charchash keltiradi;
- shikoyatlar hatto kichik yukda ham paydo bo'ladi: kiyinish, uy ichida yurish;
- noqulaylik tinch holatda ham saqlanib turadi.
Bunday baholash davolashni tanlashda va uning samarasini kuzatishda qo'llaniladi. Shuning uchun qabulda «qancha masofa yurganingizda hansirash boshlanadi» degan savolga imkon qadar aniq javob berish muhim: bu ma'lumot tahlil natijalaridan kam ahamiyatga ega emas. Ahvoldagi o'zgarishlarni o'z vaqtida sezish uchun qisqa kundalik yuritish qulay usul hisoblanadi.
Tekshiruv qanday o'tkaziladi?
Tashxis bitta tahlil bilan qo'yilmaydi — kardiolog yurakning tuzilishini ham, ishini ham, umumiy sog'liq holatini ham baholaydi:
- kardiolog konsultatsiyasi, ko'rik va qon bosimini o'lchash;
- EKG — yurak ritmi va o'tkazuvchanligini baholash;
- ExoKG (yurak ultratovush tekshiruvi) — yurak bo'shliqlari, klapanlar va nasos funksiyasini ko'rish uchun asosiy usul;
- laboratoriya tahlillari: umumiy qon tahlili, buyrak ko'rsatkichlari, elektrolitlar, qand, xolesterin, qalqonsimon bez gormonlari;
- ko'rsatma bo'lganda — Xolter monitoringi, qon bosimining sutkalik monitoringi, ko'krak qafasi rentgenografiyasi;
- zarurat bo'lsa — yuklama sinamalari va boshqa mutaxassislar konsultatsiyasi.
Kundalik nazorat va turmush tarzi
Yurak yetishmovchiligida bemorning o'zi davolash jarayonining faol ishtirokchisi hisoblanadi:
- har kuni ertalab, bir xil sharoitda tortiling va natijani daftarga yozib boring;
- osh tuzini cheklang — bu shishlarni kamaytirishning eng sodda yo'li;
- shifokor belgilagan suyuqlik miqdoriga rioya qiling;
- qon bosimi va puls ko'rsatkichlarini muntazam qayd eting;
- chekishdan butunlay voz keching, spirtli ichimliklarni istisno qiling;
- shifokor ruxsat bergan darajada — kunlik piyoda yurish;
- ortiqcha vaznni asta-sekin kamaytiring;
- dorilarni o'z-o'zicha to'xtatmang va dozasini o'zgartirmang: ahvol yaxshilangani davolashni bekor qilish uchun asos emas.
Hansirash keskin kuchaysa, vazn bir necha kun ichida tez oshsa yoki ko'krakda og'riq paydo bo'lsa — zudlik bilan tibbiy yordamga murojaat qiling.
Saba Darmon Medical Center'da
Klinikamizda kardiologlar jamoasi faoliyat yuritadi, EKG, ExoKG va laboratoriya tekshiruvlari bir joyda bajariladi — bu tashxis va davolashni tezlashtiradi. Hansirash, oyoq shishi yoki tez charchash sizni bezovta qilayotgan bo'lsa, buni yosh belgisi deb hisoblamang. Kardiolog qabuliga telefon yoki saytdagi onlayn shakl orqali yoziling. Qabulga kelayotganda oldingi tekshiruv natijalarini va qabul qilayotgan dorilaringiz ro'yxatini o'zingiz bilan olib keling — bu shifokorga to'g'ri qaror qabul qilishda katta yordam beradi.
Ushbu yo'nalish shifokorlari
📞 +99871 210-30-30 · WhatsApp +998 95 662-30-30
✉️
🌐 Instagram · Telegram · Facebook · YouTube




