Shifokorlar maqolalari

Saba Darmon klinikasi binosi

Podagra va yuqori siydik kislotasi: xurujlarni qanday to‘xtatish — Saba Darmon

Xuruj kechasi boshlanadi va deyarli har doim bir xil: odam oyoq bosh barmog‘idagi og‘riqdan uyg‘onadi. Bo‘g‘im qizargan, issiq, unga tegib bo‘lmaydi — hatto ko‘rpa ham og‘ir tuyuladi. Bir necha kundan keyin hammasi o‘tib ketadi va ko‘pchilik «shunchaki shamollatdim» yoki «noqulay poyabzal» deb qaror qiladi. Aslida bu podagraning klassik boshlanishi — davolanmasa bo‘g‘im va buyrakni buzadigan, to‘g‘ri yondashuvda esa to‘liq nazorat qilinadigan kasallik.

Bo‘g‘imda nima sodir bo‘ladi

Siydik kislotasi — organizm ovqat bilan oladigan va hujayralar yangilanishida o‘zi hosil qiladigan purinlar parchalanishining yakuniy mahsuloti. Me’yorda buyraklar uning ortiqchasini chiqarib yuboradi. Agar kislota juda ko‘p hosil bo‘lsa yoki buyraklar uni yomonroq chiqarsa, qondagi darajasi ortadi. To‘yinish chegarasidan oshganda u ignaga o‘xshash mikroskopik kristallar shaklida cho‘kadi. Immun tizimi ularni begona jism deb qabul qiladi va kuchli yallig‘lanishni boshlaydi — bu podagra xuruji.

Xuruj qanday kechadi

  • og‘riq to‘satdan, ko‘pincha kechasi yoki tongga yaqin paydo bo‘ladi va bir necha soatda eng yuqori cho‘qqisiga chiqadi;
  • bo‘g‘im shishadi, ustidagi teri qizaradi va qiziydi, keyin po‘st tashlay boshlaydi;
  • tegish chidab bo‘lmas, bo‘g‘imda harakat deyarli imkonsiz;
  • 60–70 foiz hollarda birinchi bo‘lib oyoq bosh barmog‘i bo‘g‘imi zarar ko‘radi, kamroq — to‘piq, tizza, qo‘l panjasi;
  • xuruj 3 kundan 10 kungacha davom etadi va davolashsiz ham o‘tib ketadi — bu chalg‘itadi va shifokorga borishni kechiktiradi.

Nima qo‘zg‘atadi

Xuruj kamdan-kam «tekis joyda» yuz beradi. Odatiy qo‘zg‘atuvchilar: go‘sht, ichki a’zolar yoki dengiz mahsulotlari bilan to‘kin dasturxon; pivo va kuchli spirtli ichimliklar; shirin gazli ichimliklar va fruktoza; suvsizlanish, hammom, jadal jismoniy yuklama; ochlik va keskin ozish; siydik haydovchi dorilarni boshlash; bo‘g‘im jarohati. Paradoksal tarzda, podagraning o‘zini davolashni boshlash ham dastlabki haftalarda xurujni qo‘zg‘atishi mumkin — shuning uchun u yallig‘lanishga qarshi vositalar himoyasi ostida boshlanadi.

Qanday tekshiruv kerak

  1. Qondagi siydik kislotasi — asosiy ko‘rsatkich. Muhimi: o‘tkir xuruj paytida u me’yorda bo‘lishi mumkin, shuning uchun tahlil og‘riq bosilganidan 2–3 hafta keyin takrorlanadi.
  2. Umumiy qon tahlili va C-reaktiv oqsil — yallig‘lanish faolligini baholash.
  3. Kreatinin, SKF, umumiy siydik tahlili — podagra buyrakka uradi, buyrak esa podagraga ta’sir qiladi.
  4. Bo‘g‘im UZI yoki rentgeni — kristall cho‘kmalari va bo‘g‘im o‘zgarishlarini qidirish.
  5. Glyukoza, lipid profili, bosim — podagra deyarli har doim metabolik sindrom bilan birga keladi.

Davolash: ikki xil bosqich

Xurujni davolash va kasallikni davolash — bu ikki xil vazifa ekanini, ularda dorilar ham har xil ekanini tushunish muhim.

Xuruj paytida vazifa bitta — yallig‘lanishni bosish. Nosteroid yallig‘lanishga qarshi vositalar, kolxitsin yoki qisqa gormon kursi, tinchlik va oyoqni baland qo‘yish, mahalliy sovuq qo‘llaniladi. Siydik kislotasini tushiruvchi preparatlar bu paytda boshlanmaydi va agar bemor ularni allaqachon ichayotgan bo‘lsa, to‘xtatilmaydi.

Xurujlar orasida vazifa boshqa — siydik kislotasini maqsadli darajaga tushirish va uni yillar davomida shu yerda ushlab turish. Buning uchun allopurinol yoki febuksostat dozani bosqichma-bosqich oshirib va tahlilni nazorat qilib tayinlanadi. Maqsad — 360 mkmol/l dan past, tofuslar bo‘lsa — 300 dan past. Faqat shu allaqachon cho‘kkan kristallarni eritadi va xurujlarni butunlay to‘xtatadi.

Parhez: nima haqiqatan ta’sir qiladi

Parhez siydik kislotasini taxminan 10–15 foizga tushiradi — bu muhim, ammo yuqori raqamlarda yetarli emas. Eng katta samarani pivo va kuchli spirtli ichimliklardan, shirin ichimliklar va fruktozadan voz kechish, qizil go‘sht, ichki a’zolar (jigar, buyrak) va dengiz mahsulotlarini cheklash beradi. Yog‘siz sut mahsulotlari, olcha, yetarli suv — sutkasiga kamida ikki litr foydali. Purin saqlovchi sabzavotlarni (ismaloq, dukkaklilar, pomidor) ilgari taqiqlashardi, ammo tadqiqotlar ular xavfni oshirmasligini ko‘rsatdi.

Ko‘p beriladigan savollar

Xuruj o‘zi o‘tib ketgan bo‘lsa, davolanish kerakmi? Ha. Siydik kislotasi tushirilmasa xurujlar tez-tez bo‘ladi, yangi bo‘g‘imlar qo‘shiladi va teri ostida zich tugunlar — tofuslar paydo bo‘ladi.

Og‘riqsiz yuqori siydik kislotasi — bu podagrami? Yo‘q, bu belgisiz giperurikemiya. Uni har doim ham davolamaydilar, lekin kuzatadilar va ovqatlanishni tuzatadilar.

Podagra ayollarda bo‘ladimi? Ha, odatda menopauzadan keyin, estrogenlarning himoya ta’siri yo‘qolganda.

Xuruj bo‘lmasa preparatni to‘xtatsa bo‘ladimi? Yo‘q — xurujning yo‘qligi davolash natijasidir. To‘xtatilgach kislota avvalgi qiymatlariga qaytadi.

Saba Darmon Medical Centerda

Klinikada o‘z laboratoriyasi bor: siydik kislotasi, buyrak ko‘rsatkichlari va yallig‘lanish markerlari tahlili murojaat kuni bajariladi, endokrinolog esa keyingi nazorat bilan kislotani tushirish sxemasini tanlaydi. Agar sizda bo‘g‘imdagi o‘tkir og‘riqning hech bo‘lmasa bitta xuruji bo‘lgan bo‘lsa — ikkinchisini kutmang, tahlil topshiring va maslahatga yoziling.

Shu yo‘nalish shifokorlari

Azizova Nodira Anvarovna
Azizova Nodira Anvarovna
Endokrinolog
Allaberganov Yusufboy Sharifboyevich
Allaberganov Yusufboy Sharifboyevich
Laboratoriya shifokori
Saba Darmon Medical Center — bog‘lanish
📍 Toshkent shahri, Nurafshon ko‘chasi, 7A/3
📞 +99871 210-30-30 · WhatsApp +998 95 662-30-30
✉️ This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
🌐 Instagram · Telegram · Facebook · YouTube
Saytni ishlab chiqdi — KLINIKI.UZ