Shifokorlar maqolalari
Oshqozon va ichak poliplari: nega topiladi va ular bilan nima qilinadi — Saba Darmon
«Sizda polip topildi» — bu iboradan keyin bemor odatda keragidan ko‘ra ko‘proq qo‘rqadi va ayni paytda eng muhimini yetarlicha baholamaydi. Poliplarning ko‘pchiligi xavfsiz va hech qanday belgi bermaydi. Ammo ularning bir qismi — 7–10 yilda saratonga aylanishi mumkin bo‘lgan jarayonning erta bosqichi. Yaxshi xabar: aynan shu bosqichda muammo bir necha daqiqada, to‘g‘ridan-to‘g‘ri tekshiruv paytida hal qilinadi.
Polip nima
Polip — shilliq qavatning a’zo bo‘shlig‘iga o‘sib chiqqan qismi. U qo‘ziqorin kabi ingichka oyoqchada yoki devorga keng asos bilan yopishgan yassi shaklda bo‘lishi mumkin. Yassi poliplarni ko‘rish qiyinroq va aynan ular sifatsiz ko‘rikda ko‘proq o‘tkazib yuboriladi. O‘lcham ahamiyatli: 5 millimetrgacha bo‘lgan hosilalar deyarli har doim xavfsiz, xavfli o‘zgarish ehtimoli esa 10 millimetrdan keyin sezilarli ortadi.
Turlari va xavfi
| Polip turi | Qayerda uchraydi | Xavfli o‘zgarish ehtimoli |
|---|---|---|
| Giperplastik | Oshqozon, yo‘g‘on ichak | Juda past |
| Adenomatoz (adenoma) | Yo‘g‘on ichak, kamroq oshqozon | Sezilarli, o‘lcham bilan ortadi |
| Tishsimon | Yo‘g‘on ichakning o‘ng bo‘limlari | Sezilarli, ko‘pincha yassi va sezilmas |
| Fundal bezlar polipi | Oshqozon, IPP qabulida | Deyarli yo‘q |
| Yallig‘lanish polipi | Kolitlarda ichak | Yo‘q |
Turini ko‘z bilan aniqlash mumkin emas — yakuniy javobni faqat olib tashlangan polipning gistologik tekshiruvi beradi.
Belgilari bormi
Aksariyat hollarda — yo‘q, va asosiy qiyinchilik shunda. Poliplar boshqa sabab bilan tekshiruvda yoki skriningda tasodifan topiladi. Belgilar hosila yiriklashganda paydo bo‘ladi: najasda yashirin yoki ko‘rinarli qon, ko‘rinarli sababsiz anemiya, najas shaklining o‘zgarishi, qabziyat va ich ketishning almashinuvi, qorindagi noqulaylik. Oshqozon poliplarida ovqatdan keyin ko‘ngil aynishi va og‘irlik bo‘lishi mumkin. Belgilarni kutish — kech bosqichni kutish demak.
Kimga va qachon tekshiruv kerak
- 45–50 yoshdan hammaga — shikoyat butunlay bo‘lmaganda ham rejali kolonoskopiya;
- 40 yoshdan yoki kasal qarindosh yoshidan 10 yil oldin — ota-ona, aka-uka yoki opa-singilda ichak saratoni yoki poliplar bo‘lgan bo‘lsa;
- noaniq anemiyada, najasda qon bo‘lganda, ozib ketganda;
- kislotalikni tushiruvchi preparatlarni uzoq qabul qilganda — oshqozon nazorati uchun;
- polip olib tashlangandan keyin — individual jadval bo‘yicha.
Qanday olib tashlanadi
Ko‘p hollarda polip endoskopiya paytida darhol olib tashlanadi — bu polipektomiya deyiladi. Kichik hosilalar qisqich yoki halqa bilan sovuq usulda, yiriklari elektr halqa bilan, yassilari esa asosiga eritma yuborilgandan keyin olinadi — bu polipni ko‘taradi va olib tashlashni xavfsizroq qiladi. Muolaja og‘riqsiz, dorivor uyqu ostida o‘tkaziladi, qo‘shimcha kesim talab qilmaydi. Olib tashlangan material albatta gistologiyaga yuboriladi: aynan u keyingi tekshiruv qachon kerakligini belgilaydi.
Tekshiruvni qachon takrorlash
Jadval gistologiya natijasiga, poliplar soni va o‘lchamiga bog‘liq. Taxminan: bir-ikkita kichik giperplastik polip — 5–10 yildan keyin; 10 mm dan kichik bir-ikkita adenoma — 5–7 yildan keyin; uchta va undan ko‘p adenoma yoki 10 mm dan yirik hosila — 3 yildan keyin; yirik polipni murakkab olib tashlashda — 6–12 oydan keyin nazorat. Aniq muddatni shifokor xulosada ko‘rsatadi va unga rioya qilish muhim: ichak saratonining oldini bir martalik tekshiruv emas, muntazamlik oladi.
Ko‘p beriladigan savollar
Polip albatta saraton bo‘ladimi? Yo‘q. Poliplarning ko‘pchiligi hech qachon o‘zgarmaydi. Ammo qaysi biri o‘zgarishini oldindan aytib bo‘lmaydi — shuning uchun ular olib tashlanadi.
Poliplarni tabletka bilan davolash mumkinmi? Yo‘q. Polipni olib tashlashning dorivor usuli mavjud emas.
Olib tashlash og‘riqlimi? Yo‘q. Shilliq qavatda og‘riq retseptorlari yo‘q, tekshiruvning o‘zi esa sedatsiya ostida o‘tkaziladi.
Poliplar qaytadan paydo bo‘ladimi? Ha, bemorlarning bir qismida. Aynan shuning uchun nazorat tekshiruvlari jadvali mavjud.
Saba Darmon Medical Centerda
Klinikada gastroskopiya va kolonoskopiya dorivor uyqu ostida bajariladi, topilgan polipni o‘sha muolajada olib tashlash va materialni gistologiyaga yuborish imkoni bor. Gastroenterolog va jarroh birgalikda keyingi taktika va kuzatuv jadvalini belgilaydi. Agar siz 45 yoshga to‘lgan bo‘lsangiz va hech qachon kolonoskopiyadan o‘tmagan bo‘lsangiz — bu yozilish uchun eng yaxshi sabab.
Shu yo‘nalish shifokorlari
📞 +99871 210-30-30 · WhatsApp +998 95 662-30-30
✉️
🌐 Instagram · Telegram · Facebook · YouTube



