Shifokorlar maqolalari

Saba Darmon klinikasi binosi

Kolonoskopiya: tayyorgarlik va 45 yoshdan keyin — Saba Darmon

Kolonoskopiyani ikki sabab bilan keyinga suradilar: tayyorgarlikdan cho‘chishadi va og‘riqdan qo‘rqishadi. Bugun ikkala masala ham hal qilinadi — preparat aniq jadval bo‘yicha ichiladi, tekshiruvning o‘zini esa uyquda o‘tkazish mumkin. Evaziga odam hech bir tahlil bermaydigan imkoniyatga ega bo‘ladi: polipni ko‘rish va o‘sha zahoti, u o‘simtaga aylanmasidan olib tashlash.

Kolonoskopiya nimani ko‘rsatadi

Bu — yo‘g‘on ichakning butun uzunligini kamerali ingichka egiluvchan endoskop bilan ichkaridan ko‘rish. Shifokor shilliq qavatni kattalashtirilgan holda ko‘radi va na najas tahlili, na UZI ko‘rsatmaydigan narsalarni baholaydi: poliplar, yallig‘lanish o‘choqlari, yaralar, divertikullar, torayishlar, yashirin qon ketish manbalari. Zarur bo‘lsa, muolaja davomida biopsiya olinadi va topilgan o‘simtalar olib tashlanadi.

Nega bu yo‘g‘on ichak saratoni skriningining asosiy usuli

Yo‘g‘on ichak xavfli o‘simtalarining aksariyati xavfsiz poliplardan rivojlanadi va bu o‘zgarishga yillar ketadi. Polip uzoq vaqt hech qanday belgi bermaydi: og‘rimaydi, sezilarli qon ketkazmaydi, kayfiyatni o‘zgartirmaydi. Kolonoskopiya uni ana shu «jim» davrda topadi va olib tashlash bir necha daqiqa oladi. Shuning uchun bu tekshiruv shunchaki tashxis emas, profilaktika usuli hisoblanadi: u o‘simtaga boradigan yo‘lni uzadi.

Kimga va qachon kerak

  • 45 yoshdan keyin — hammaga, shikoyat mutlaqo bo‘lmasa ham. Keyingi oraliqni shifokor natijaga qarab belgilaydi: ichak toza bo‘lsa, takroriy tekshiruv odatda tez orada kerak bo‘lmaydi.
  • 45 yoshdan oldin — yaqin qarindoshlarda yo‘g‘on ichak saratoni yoki poliplar bo‘lgan bo‘lsa; bunda qarindosh kasallangan yoshdan taxminan 10 yil oldin boshlanadi.
  • Najasda qon, qora najas yoki bir necha haftadan ortiq davom etgan ich kelishi tabiatining o‘zgarishida.
  • Qon yo‘qotish manbasi noaniq bo‘lgan temir tanqisligi kamqonligida.
  • Sababsiz vazn yo‘qotish, doimiy qorin og‘rig‘i, najasda yashirin qonning musbat natijasida.
  • Ichakning yallig‘lanish kasalliklarida — shilliq qavat holatini nazorat qilish uchun.

Tayyorgarlik: hamma narsani hal qiladigan jadval

Tekshiruv sifati bevosita ichakning tozaligiga bog‘liq. Tayyorgarlik yuzaki qilinsa, shifokor mayda poliplarni ko‘rmaydi va muolajani takrorlashga to‘g‘ri keladi. Umumiy sxema quyidagicha, ammo aniq miqdor va vaqtni preparat turiga hamda sizning holatingizga qarab shifokor belgilaydi.

  • 3 kun oldin — mayda urug‘li va qo‘pol tolali mahsulotlar chiqariladi: kungaboqar urug‘i, yong‘oq, makkajo‘xori, ko‘knori, danakli mevalar, kepak, po‘sti bilan yeyiladigan xom sabzavotlar.
  • 1 kun oldin — tiniq suyuqliklar va tolasiz yengil ovqatga o‘tiladi; oldingi kuni to‘yimli kechki ovqat bo‘lmaydi.
  • Preparat ikki qismga bo‘lib ichiladi — kechqurun va tekshiruv kuni erta tongda. Bo‘lingan sxema ichakni butun hajmni oldingi kuni ichishdan ancha yaxshi tozalaydi.
  • Suyuqlik ko‘p ichiladi — qizil va binafsha bo‘yoqsiz tiniq ichimliklar: suv, quyuq bo‘lmagan choy, tiniqlashtirilgan olma sharbati, tiniq bulyon.
  • Tayyorlik mezoni — cho‘kmasi yo‘q tiniq yoki och sariq suyuqlik ajralishi. Bunday bo‘lmasa, klinikaga chiqishdan oldin shifokorga xabar bering.
  • Doimiy dorilar — qonni suyultiruvchi vositalar, temir preparatlari va qandni tushiruvchi dorilar oldindan muhokama qilinadi: ba‘zilari vaqtincha to‘xtatiladi yoki miqdori o‘zgartiriladi, lekin faqat shifokor ko‘rsatmasi bilan.

Og‘riqsizlantirish: sedatsiya bilan yoki usiz

Tekshiruvni ikki xil o‘tkazish mumkin. Sedatsiyasiz — muolaja chidasa bo‘ladigan darajada, lekin yuborilgan gaz va apparatning harakati sezilib turadi. Tomir ichiga sedatsiya bilan — bemor dori ta‘siridagi uyquga ketadi, hech narsa sezmaydi va hammasi tugagach uyg‘onadi; bu intubatsiyali umumiy narkoz emas, balki yumshoqroq va boshqariladigan holat.

Sedatsiyadan oldin bemor bilan anesteziolog suhbatlashadi: surunkali kasalliklar, allergiya, ichayotgan dorilar va o‘tkazilgan operatsiyalarni aniqlaydi. Muolaja kuni ovqat yeyilmaydi, sedatsiyadan keyin esa mashina boshqarish mumkin emas — hamroh rejalashtiring. O‘sha kuni jiddiy qarorlar va diqqat talab qiladigan ishdan voz kechgan ma‘qul.

Muolaja qanday o‘tadi

Tekshiruv o‘rtacha 20–40 daqiqa davom etadi, polip olib tashlansa — uzoqroq. Bemor yon tomonda yotadi, shifokor endoskopni asta kiritadi va apparatni chiqarish paytida shilliq qavatni diqqat bilan ko‘zdan kechiradi — o‘simtalarning ko‘pchiligi aynan shu bosqichda topiladi. Topilgan polip ko‘pincha shu zahoti maxsus halqa yoki qisqich bilan olinadi va gistologik tekshiruvga yuboriladi: u to‘qima tuzilishini ko‘rsatadi va keyingi nazorat muddatini belgilaydi.

Muolajadan keyin ichakda qolgan gaz sababli dam bo‘lish va spazm bo‘lishi mumkin — ular bir soat ichida o‘tadi. Ovqatlanishga odatda deyarli darhol ruxsat beriladi, ammo katta polip olingan bo‘lsa, shifokor yaqin kunlar uchun alohida tartib va parhez tavsiyalarini beradi.

Ko‘p beriladigan savollar

Bu juda og‘riqlimi?

Asosiy noqulaylik — keskin og‘riq emas, balki qorinning tarang bo‘lish hissi. Sedatsiyada esa umuman hech narsa sezilmaydi. Zamonaviy apparatlar havodan tezroq so‘riladigan karbonat angidrid yuboradi, natijada dam bo‘lish kamayadi.

Kolonoskopiyani najas tahlili bilan almashtirsa bo‘ladimi?

Najasda yashirin qon tahlili foydali skrining, lekin u faqat bilvosita belgini ko‘rsatadi va qon ketkazmayotgan poliplarni o‘tkazib yuboradi. Musbat natija baribir kolonoskopiyaga olib keladi.

Topilgan polipni olib tashlash shartmi?

Ha, bu standart: olib tashlash kelajakdagi o‘simta manbasini yo‘q qiladi. Olish usulini shifokor o‘simtaning o‘lchami va ko‘rinishiga qarab tanlaydi.

Tekshiruvni qanchalik tez-tez takrorlash kerak?

Oraliq topilmalarga va oiladagi kasallik tarixiga bog‘liq — ayrim polip turlarida bir yildan, ichak toza bo‘lganda esa bir necha yilgacha. Aniq muddat xulosada yoziladi.

Muolaja xavflimi?

Jiddiy asoratlar kam uchraydi. Xavfni katta o‘simtalarni olib tashlash va qonni suyultiruvchi dorilar oshiradi — shuning uchun ular oldindan muhokama qilinadi.

Saba Darmon Medical Centerda kolonoskopiya sedatsiya bilan ham bajariladi, gistologiya shu yerda olinadi, zarur bo‘lsa jarroh va onkolog xuddi shu binoda maslahat beradi.

Ushbu maqola ma‘lumot uchun bo‘lib, shifokor maslahatini almashtirmaydi. Aniq tashxis uchun mutaxassisga murojaat qiling.

Shu yo‘nalish shifokorlari

Nuriddinov Alisher Mayiddinovich
Nuriddinov Alisher Mayiddinovich
Endoskopist shifokor
Yahyoev Hakimjon Toirovich
Yahyoev Hakimjon Toirovich
Gastroenterolog-gepatolog
Satdikov Kayrat Askarovich
Satdikov Kayrat Askarovich
Jarroh, proktolog
Xusnuddinov Nizomuddin Zuhruddinovich
Xusnuddinov Nizomuddin Zuhruddinovich
Jarrohlik, onkologiya va bariatriya bo‘limi boshlig‘i
Adilxodjayev Askar Anvarovich
Adilxodjayev Askar Anvarovich
Jarroh, onkolog
Yuldashev Rajabmurod Almardonovich
Yuldashev Rajabmurod Almardonovich
Anesteziolog-reanimatolog
Abidov Dilshod Erkinovich
Abidov Dilshod Erkinovich
Anesteziolog-reanimatolog
Saba Darmon Medical Center — bog‘lanish
📍 Toshkent shahri, Nurafshon ko‘chasi, 7A/3
📞 +99871 210-30-30 · WhatsApp +998 95 662-30-30
✉️ This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
🌐 Instagram · Telegram · Facebook · YouTube
Saytni ishlab chiqdi — KLINIKI.UZ