Shifokorlar maqolalari
Operatsiyadan keyingi og‘riq va tez tiklanish — Saba Darmon
«Chidang, operatsiyadan keyin og‘riq normal» — zamonaviy jarrohlik voz kechgan qarash. Bugun teskarisi ma’lum: og‘riqni nazorat qilish hashamat emas, tez tiklanishning sharti. Og‘rimayotgan bemor ertaroq turadi, chuqurroq nafas oladi, yaxshiroq ovqatlanadi — va ertaroq uyiga chiqadi. Saba Darmon Medical Center shifokorlari bu qanday ishlashini tushuntiradi.
Nega og‘riqni nazorat qilish kerak
Kuchli og‘riq zanjirli oqibatlarni boshlaydi. Odam harakat qilishdan qo‘rqadi — tromboz xavfi ortadi. Nafasini tejaydi va yo‘tal bilan balg‘am chiqarmaydi — o‘pkada turg‘unlik ehtimoli oshadi. Uxlamaydi — bitish sekinlashadi. Ovqatlanmaydi — organizmga to‘qimalarni tiklash uchun oqsil yetishmaydi.
Aynan shuning uchun og‘riqsizlantirish «baqirgandan keyin» emas, oldindan rejalashtiriladi. Maqsad — sezgining butunlay yo‘qligi emas, og‘riq harakat qilish, nafas olish va uxlashga imkon berishi.
Zamonaviy og‘riqsizlantirish tamoyillari
- Ko‘p komponentlilik. Turli nuqtalarga ta’sir qiladigan bir necha dori kichik dozalarda bitta dorining katta dozasidan yaxshiroq va xavfsizroq ishlaydi.
- Jadval bo‘yicha, «og‘riganda» emas. Kuchayib ketgan og‘riqni bosish ancha qiyin.
- Regionar usullar — blokadalar va epidural anesteziya — kuchli dorilarga ehtiyojni kamaytiradi.
- Shkala bo‘yicha baholash. Hamshira og‘riqni 0 dan 10 gacha so‘raydi; rostini ayting — sxema shu raqamga qarab to‘g‘rilanadi.
- Opioidlar minimal — ular ko‘ngil aynishi, ich qotishi va uyquchanlikning oldini olish uchun qisqa va ko‘rsatma bo‘yicha qo‘llaniladi.
Erta faollashtirish: nega shoshiltirishadi
Operatsiyadan bir necha soat o‘tib turishni so‘rash ajablantiradi, ammo aynan shu xavflarni kamaytiradi. Harakat boldirlarning mushak nasosini ishga soladi va trombozning oldini oladi, ichak ishini tiklaydi, o‘pka ventilyatsiyasini yaxshilaydi va holsizlikni kamaytiradi.
Tartib odatda shunday: karavotda o‘girilish, karavot chetida o‘tirish, tayanch bilan turish, bir necha qadam tashlash. Nafas gimnastikasi undan ham oldin boshlanadi — chuqur nafas olish va kun davomida har soatda sharcha yoki spirometrni «puflash».
Ovqat va ichimlik
Ko‘p yillik «bir sutka hech nima yemaslik va ichmaslik» qoidasi ham qayta ko‘rib chiqilgan. Aksariyat aralashuvlarda bir necha soatdan keyin ichishga, birinchi kuni esa yengil ovqatga ruxsat beriladi; aniq muddatni operatsiya qilgan jarroh belgilaydi. Erta ovqatlanish ichakning ishga tushishini tezlashtiradi. Ratsiondagi oqsil — tafsilot emas, yara bitishi uchun qurilish materiali.
Bemorga nima bog‘liq
- Og‘riq haqida kechki ko‘rikni kutmasdan, rostini va o‘z vaqtida aytish.
- Nafas mashqlarini bajarish — tiklanishning eng past baholanadigan qismi.
- Ruxsat etilgan hajmda harakat qilish, xodimlar yordami bilan turish.
- Tayinlangan bo‘lsa, kompression trikotaj kiyish.
- Chekmaslik: chekish yara bitishini bevosita yomonlashtiradi.
- Yetarli suyuqlik ichish va ovqatlanishni tashlab ketmaslik.
- Chiqishdan oldin aniqlab olish: choklar qachon olinadi, yaraga nima bilan ishlov beriladi, nima ko‘tarish mumkin emas va nazorat tashrifi qachon.
Uyga chiqqandan keyingi xavotirli belgilar
- og‘riq kamayish o‘rniga to‘satdan kuchaygan;
- harorat 38 °C dan yuqori;
- yaraning qizarishi, shishi, ajralma, yoqimsiz hid;
- yara chetlari ochilgan;
- bitta boldirning shishi, og‘rig‘i va qizarishi;
- hansirash, ko‘krak og‘rig‘i — darhol tez yordam chaqirish;
- qusish, qorin dam bo‘lishi, najas va gazning yo‘qligi;
- 8 soatdan ortiq siyish bo‘lmasligi.
Ko‘p beriladigan savollar
Bir necha kunda og‘riq qoldiruvchiga o‘rganib qolish mumkinmi? Shifokor tayinlovi bo‘yicha qisqa kursda xavf minimal. Davolanmagan og‘riq ancha xavfliroq.
Kamroq harakat qilsam, chok yaxshiroq bitadi, degani rostmi? Yo‘q. O‘lchovli harakat to‘qimalar qon bilan ta’minlanishini va bitishni yaxshilaydi. Faqat og‘irlik ko‘tarish cheklanadi.
Qachon yuvinsa bo‘ladi? Odatda dushga bir necha kundan keyin, vanna va hammomga esa ancha keyinroq ruxsat beriladi. Aniq muddatni jarroh aytadi.
Ishga qachon qaytish mumkin? Laparoskopik aralashuvlardan keyin ko‘pincha 1–2 haftada, ochiq operatsiyalardan keyin kechroq. Operatsiya hajmi va ish xarakteriga bog‘liq.
Holsizlik qancha davom etadi? Odatda 2–4 hafta. Holsizlik kuchayib borsa, bu qon tahlilini topshirish sababi — ko‘pincha sabab kamqonlikda bo‘ladi.
Saba Darmon Medical Centerda
Markazimizda anesteziolog-reanimatologlar va jarrohlar birga ishlaydi: og‘riqsizlantirish sxemasi operatsiyagacha rejalashtiriladi, tiklanish esa erta faollashtirish tamoyillari bo‘yicha olib boriladi. Og‘riqqa chidamang — u haqda ayting: bu shikoyat emas, davolashning bir qismi.
Shu yo‘nalish shifokorlari
📞 +99871 210-30-30 · WhatsApp +998 95 662-30-30
✉️
🌐 Instagram · Telegram · Facebook · YouTube



