Shifokorlar maqolalari

Saba Darmon klinikasi binosi

Narkoz va anesteziya: turlari, xavflari — Saba Darmon

«Uyg‘onmay qolsam-chi?» — anesteziologlar eng ko‘p eshitadigan savol. Qo‘rquv tushunarli, lekin u yarim asr avvalgi tasavvurlarga tayanadi. Zamonaviy anesteziya — o‘nlab ko‘rsatkich uzluksiz nazorat qilinadigan boshqariladigan holat. Og‘riqsizlantirishning qanday turlari borligi, ular nimasi bilan farq qilishi va operatsiya oldidan sizga nima bog‘liqligini ko‘rib chiqamiz.

Anesteziya va narkoz bir xil narsa emas

Kundalik nutqda bu so‘zlar aralashtiriladi. Aslida anesteziya — og‘riqsizlantirish usullarining umumiy nomi, narkoz (umumiy anesteziya) esa ulardan biri bo‘lib, unda ong o‘chiriladi. Odam ongli holatda qoladigan, lekin ma‘lum sohada og‘riq sezmaydigan variantlar ham bor.

Umumiy anesteziya

Ong o‘chgan, og‘riq yo‘q, mushaklar bo‘shashgan. Nafas odatda nafas trubkasi yoki maxsus niqob orqali apparat yordamida ta‘minlanadi. Qorin bo‘shlig‘i operatsiyalarida, uzoq va og‘ir aralashuvlarda hamda bemorning holati yoki operatsiya turi boshqa usulga yo‘l qo‘ymaganda qo‘llaniladi.

Spinal va epidural anesteziya

Preparat orqa miya atrofidagi sohaga yuboriladi va tananing pastki yarmi sezuvchanligini yo‘qotadi. Bemor ongli, o‘zi nafas oladi, xohlasa mudrab yotishi uchun yengil sedatsiya olishi mumkin. Bu usul akusherlikda, oyoq operatsiyalarida, urologiya va proktologiyada keng ishlatiladi. Epidural kateter, bundan tashqari, operatsiyadan keyin ham og‘riqsizlantirishni davom ettirishga imkon beradi.

Regionar blokada

Ultratovush nazorati ostida aniq bir nerv chigali og‘riqsizlantiriladi — masalan, qo‘l operatsiyasi uchun. Aralashuv sohasi «o‘chadi», organizmning qolgan qismi odatdagidek ishlaydi. Umumiy anesteziya maqsadga muvofiq bo‘lmagan bemorlar uchun juda qulay variant.

Mahalliy anesteziya va sedatsiya

Mahalliy anesteziya kichik to‘qima sohasini og‘riqsizlantiradi va kichik aralashuvlarda qo‘llaniladi. Sedatsiya esa sof og‘riqsizlantirish emas, balki turli chuqurlikdagi dori uyqusi: u endoskopiyada ishlatiladi va odam xavotirlanmasligi uchun mahalliy usullar bilan birga qo‘llaniladi.

Usul qanday tanlanadi

Qarorni anesteziolog jarroh bilan birga qabul qiladi va u faqat bemorning xohishiga bog‘liq emas. Operatsiyaning turi, hajmi va taxminiy davomiyligi, stoldagi tana holati, yurak, o‘pka, buyrak va jigar holati, qonning ivishi, semizlik yoki uyqudagi apnoe borligi, allergiyalar va oldingi anesteziya tajribasi, shuningdek nafas yo‘llari va umurtqa anatomiyasi hisobga olinadi. Ba‘zan usullar birlashtiriladi: masalan, operatsiyadan keyin og‘riq qoldiruvchi dorilarga ehtiyojni kamaytirish uchun umumiy anesteziya va blokada birga qo‘llaniladi.

Haqiqiy xavflar: statistika nima deydi

Bilish kerak bo‘lgan asosiy narsa: og‘ir yondosh kasalliklari yo‘q bemorlarda bevosita anesteziya bilan bog‘liq o‘lim asoratlari zamonaviy amaliyotda nihoyatda kam uchraydi — yuz minglab anesteziyaga bir nechta holat to‘g‘ri keladi. So‘nggi o‘n yilliklarda pulsoksimetriya, kapnografiya, qisqa ta‘sirli zamonaviy preparatlar va majburiy uzluksiz monitoring hisobiga xavfsizlik o‘nlab marta ortdi.

Xavfli emas, lekin noxush hodisalar ancha ko‘p uchraydi va ular haqida ochiq ogohlantiriladi: operatsiyadan keyingi ko‘ngil aynishi va qusish, titroq va sovqotish, nafas trubkasidan keyin tomoq og‘rig‘i, spinal anesteziyadan keyingi bosh og‘rig‘i, siydik ajralishining vaqtinchalik kechikishi, birinchi sutkadagi uyquchanlik va diqqatning pasayishi. Ularning aksariyati tez o‘tadi va davolanadi.

Xavf usulning o‘zidan emas, ko‘proq dastlabki holatdan ortadi: og‘ir yurak va o‘pka kasalliklari, nazoratsiz diabet, kuchli semizlik, chekish, tayyorgarliksiz shoshilinch operatsiya. Aynan shuning uchun operatsiyadan oldingi suhbat juda muhim.

Anesteziolog bilan suhbat: nimaga tayyorlanish kerak

O‘zingiz bilan doimiy ichadigan dorilar ro‘yxatini, surunkali kasalliklar va o‘tkazilgan operatsiyalar haqidagi hujjatlarni, yangi tahlillar va EKG ni olib boring. Albatta ayting:

  • qanday preparatlarni ichasiz, qo‘shimchalar va o‘simlik damlamalari ham kiradi;
  • sizda yoki qon-qarindoshlaringizda anesteziyaga reaksiya bo‘lganmi;
  • allergiyalar haqida, jumladan dori, plastir, yodga;
  • chekish, spirtli ichimlik, xurrak va uyqudagi nafas to‘xtashlari haqida;
  • qimirlayotgan tishlar, koronkalar va olinadigan protezlar haqida;
  • homiladorlik yoki uning ehtimoli haqida;
  • surunkali og‘riq va og‘riq qoldiruvchi dorilarni doimiy ichish haqida.

Operatsiyaga tayyorgarlik

  • Ovqatlanmaslik — odatda operatsiyadan bir necha soat oldin ovqat yeyilmaydi; tiniq suyuqliklar uchun oraliq qisqaroq. Aniq vaqtni anesteziolog aytadi, qoidalarni o‘zboshimchalik bilan o‘zgartirib bo‘lmaydi.
  • Dorilar — bir qismi ertalab bir qultum suv bilan ichiladi, bir qismi oldindan to‘xtatiladi. Qon ivishiga ta‘sir qiladigan vositalar va diabet dorilariga alohida e‘tibor beriladi.
  • Chekish — qanchalik erta tashlansa, o‘pka shuncha yaxshi ishlaydi; hatto bir sutkalik tanaffus ham balg‘am va yo‘talni kamaytiradi.
  • Taqinchoqlar, linzalar, olinadigan protezlar, tirnoq laki — yechiladi: lak pulsoksimetr datchigiga xalaqit beradi.
  • Hamroh — ambulator operatsiyadan keyin uyga o‘zingiz mashina haydab ketolmaysiz; bir sutka davomida jiddiy qarorlar qabul qilmagan ma‘qul.

Ko‘p beriladigan savollar

Operatsiya vaqtida uyg‘onib ketish mumkinmi?

Anesteziya chuqurligini zamonaviy nazorat qilishda bu nihoyatda kam uchraydigan holat. Anesteziolog holatni uzluksiz baholab, dozalarni real vaqtda to‘g‘rilab boradi.

Narkoz xotiraga ta‘sir qiladimi?

Ko‘pchilik bemorlarda uyquchanlik va parishonxotirlik bir sutkada o‘tadi. Uzoqroq davom etadigan buzilishlar katta operatsiyalardan keyin keksa bemorlarda bo‘lishi mumkin va ular uchun alohida profilaktika choralari bor.

Spinal anesteziya umumiy anesteziyadan xavfsizroqmi?

«Umuman xavfsizroq» emas, balki aniq bir odam uchun aniq bir vaziyatda xavfsizroq. Uning ham o‘z qarshi ko‘rsatmalari bor, masalan qon ivishining buzilishi.

Narkoz sonining cheklovi bormi?

Bunday cheklov mavjud emas. Sog‘liq holati va har bir aralashuvning asosli bo‘lishi muhim.

Qo‘rquv bilan nima qilish kerak?

Buni ochiq ayting. Xavotir — injiqlik emas: anesteziolog rejani batafsil tushuntiradi va zarur bo‘lsa oldingi kechada xotirjam uxlash uchun preparat buyuradi.

Saba Darmon Medical Centerda anesteziolog bemorni operatsiyadan oldin ko‘rikdan o‘tkazadi, jarrohlik bo‘limi, laboratoriya va diagnostika esa bitta binoda — tayyorgarlik ortiqcha qatnovsiz o‘tadi.

Ushbu maqola ma‘lumot uchun bo‘lib, shifokor maslahatini almashtirmaydi. Aniq tashxis uchun mutaxassisga murojaat qiling.

🤖 Yangi: robotik jarrohlik. Saba Darmon klinikasida MedBot Toumai jarrohlik roboti o‘rnatildi. Batafsil: Robotik operatsiya xavfsizmi? 10 savolga javob

Shu yo‘nalish shifokorlari

Yuldashev Rajabmurod Almardonovich
Yuldashev Rajabmurod Almardonovich
Anesteziolog-reanimatolog
Abidov Dilshod Erkinovich
Abidov Dilshod Erkinovich
Anesteziolog-reanimatolog
Xusnuddinov Nizomuddin Zuhruddinovich
Xusnuddinov Nizomuddin Zuhruddinovich
Jarrohlik, onkologiya va bariatriya bo‘limi boshlig‘i
Adilxodjayev Askar Anvarovich
Adilxodjayev Askar Anvarovich
Jarroh, onkolog
Satdikov Kayrat Askarovich
Satdikov Kayrat Askarovich
Jarroh, proktolog
Yunusov Saydamed Shavkatovich
Yunusov Saydamed Shavkatovich
Jarroh
Saba Darmon Medical Center — bog‘lanish
📍 Toshkent shahri, Nurafshon ko‘chasi, 7A/3
📞 +99871 210-30-30 · WhatsApp +998 95 662-30-30
✉️ This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
🌐 Instagram · Telegram · Facebook · YouTube
Saytni ishlab chiqdi — KLINIKI.UZ