Shifokorlar maqolalari
Ko‘krakdagi og‘riq va mastopatiya: qachon me’yor, qachon shifokor kerak — Saba Darmon
Hayzdan bir hafta oldin ko‘krak dag‘allashadi va og‘riydi, barmoq ostida «sharchalar» sezilib turadi, ayol esa shifokorga borishni oylab kechiktiradi — goh qo‘rquvdan, goh «hayzdan keyin hammasi o‘tib ketadi» degani uchun. Ko‘p hollarda buning ortida haqiqatan ham xavfsiz holat — mastopatiya turadi. Ammo aynan «odatdagiga o‘xshaydi» degan mustaqil baho asosiy xato: xavfsiz zichlanishni e’tibor talab qiladiganidan faqat tekshiruvda ajratish mumkin va bu yarim soat vaqt oladi.
Mastopatiya nima
Mastopatiya yoki fibroz-kistoz kasallik — sut bezi to‘qimasining xavfsiz o‘zgarishi bo‘lib, unda biriktiruvchi to‘qima o‘sadi va mayda kistalar hosil bo‘ladi. Sababi — gormonlar, avvalo estrogen va progesteron nisbatining tebranishi. Bu o‘sma ham, saraton oldi holat ham emas: mastopatiyaning o‘zi ko‘krak saratoni xavfini oshirmaydi. Ammo u bezni paypaslaganda «shovqinli» qiladi va shu fonda yangi hosilani sezmay qolish oson.
Tsiklik og‘riq va xavotirli og‘riq
| Tsiklik (odatda xavfsiz) | Tekshiruv talab qiladi |
|---|---|
| Ikkala bez, simmetrik | Faqat bitta bez, bitta nuqta |
| Hayzdan oldin kuchayadi, keyin bosiladi | Tsikl bilan bog‘liq emas, doimiy |
| Dag‘allashish, og‘irlik, kengayish hissi | Mahalliy, kuchayib boradi, kechasi uyg‘otadi |
| Ajralma va teri o‘zgarishisiz | Ajralma, teri yoki so‘rg‘ichning ichga tortilishi bilan |
Qachon kutmasdan shifokorga borish kerak
- hayzdan keyin kichraymaydigan zich tugun paypaslanadi;
- so‘rg‘ichdan ajralma — ayniqsa qonli, tiniq yoki bitta yo‘ldan;
- so‘rg‘ich yoki terining ichga tortilishi, «limon po‘sti», bir qismning qizarishi;
- bitta bez shakli yoki o‘lchamining o‘zgarishi;
- qo‘ltiq ostidagi limfa tugunlarining kattalashishi;
- ikki tsikldan ortiq o‘tmaydigan bitta nuqtadagi og‘riq.
Bu belgilar saratonni anglatmaydi, ammo «ta’tildan keyin» emas, yaqin kunlarda ko‘rikni talab qiladi.
Qanday tekshiruv va qaysi yoshda
Usul yoshga qarab tanlanadi, chunki bez to‘qimasining zichligi o‘zgaradi.
- 40 yoshgacha — sut bezlari UZI. To‘qima zich, ultratovush uni yaxshiroq ko‘radi. Eng yaxshi muddat — tsiklning 5–12-kuni.
- 40 yoshdan keyin — 1–2 yilda bir marta mammografiya, zarurat bo‘lsa UZI bilan to‘ldiriladi.
- Oilada ko‘krak saratoni bo‘lgan bo‘lsa — tekshiruv erta boshlanadi, jadvalni shifokor belgilaydi.
- Hosila aniqlanganda — UZI nazorati ostida punksion biopsiya; aniq javob olishning yagona yo‘li shu.
O‘z-o‘zini tekshirish shifokorga borishning o‘rnini bosmaydi, ammo o‘zgarishlarni payqashga yordam beradi: uni oyiga bir marta, hayz boshlanganidan 5–7 kun keyin o‘tkazing.
Mastopatiya qanday davolanadi
Agar tekshiruv natijalariga ko‘ra bu asoratsiz mastopatiya bo‘lsa, davolash og‘riqni kamaytirish va kuzatuvga qaratiladi. To‘g‘ri tanlangan qo‘llab-quvvatlovchi ko‘krak kiyimi, kofe va tuz miqdorini kamaytirish, chekishdan voz kechish, vazn va uyquni me’yorlashtirish yordam beradi. Shifokor mahalliy preparatlar, progesteron asosidagi vositalar yoki mavjud gormonal buzilishni tuzatishni — masalan, qalqonsimon bez kasalliklarida yoki prolaktin yuqori bo‘lganda — tayinlashi mumkin. Yirik kistalar punksiya qilinadi, xavfsiz tugunlar o‘lcham va biopsiya natijasiga qarab kuzatiladi yoki olib tashlanadi.
Ko‘p beriladigan savollar
Mastopatiya saratonga aylanadimi? O‘zi — yo‘q. Ammo zichlanish haqiqatan mastopatiya ekaniga ishonch hosil qilish uchun tekshiruv kerak.
O‘t va kompresslar bilan davolansa bo‘ladimi? Aniqlanmagan hosilada isituvchi kompresslar xavfli. Avval tashxis, keyin davolash.
Mastopatiya emizishga ta’sir qiladimi? Yo‘q, emizish mumkin va kerak; laktatsiya ko‘pincha bez holatini yaxshilaydi.
Har yili UZI qilish shartmi? Ha, shikoyat bo‘lmaganda ham — bu manzarani dinamikada solishtirish imkonini beradi.
Saba Darmon Medical Centerda
Klinikada olti nafar akusher-ginekolog va ultratovush tashxisi shifokorlari qabul qiladi: ko‘rik, sut bezlari UZI va zarurat bo‘lganda UZI nazorati ostidagi punksiya bitta tashrifda bajariladi, natijalar esa o‘sha kuni muhokama qilinadi. Agar tekshiruvni bir yildan ortiq kechiktirgan bo‘lsangiz — qabulga yoziling.
Shu yo‘nalish shifokorlari
📞 +99871 210-30-30 · WhatsApp +998 95 662-30-30
✉️
🌐 Instagram · Telegram · Facebook · YouTube







