Shifokorlar maqolalari

Saba Darmon klinikasi binosi

Bo‘g‘imlar artrozi: nima haqiqatan yordam beradi — Saba Darmon

Uzoq yurgandan keyin tizza zirqiraydi, ertalab bo‘g‘im bir necha daqiqada «yozilib» oladi, zinapoyaga ko‘tarilganda qarsillash eshitiladi. Odatiy javob — xondroprotektor sotib olish va oyoqni kamroq yuklash. Ikkalasi ham o‘ylangandan ko‘ra yomonroq ishlaydi: artrozda asosiy davo vositasi harakat bo‘lib chiqadi. Saba Darmon Medical Center shifokorlari buning sababini tushuntiradi.

Bo‘g‘imda nima sodir bo‘ladi

Artroz (osteoartrit) — bu shunchaki «tog‘ayning yeyilishi» emas, balki butun bo‘g‘imning o‘zgarishi: tog‘ay, uning ostidagi suyak, kapsula va atrofdagi mushaklar. Tog‘ay elastikligini yo‘qotadi, ostidagi suyak qayta quriladi, suyak o‘simtalari paydo bo‘ladi, atrofdagi mushaklar esa zaiflashadi — va bo‘g‘imga yanada ko‘proq yuklama tushadi. Doira yopiladi.

Shundan muhim xulosa: bo‘g‘im atrofidagi mushaklarni mustahkamlash uni vazn kamaytirishdan kam bo‘lmagan darajada yuklamadan xalos qiladi va bu davolashning qismi, «qo‘shimcha» emas.

Artroz yoki artrit: qanday ajratish kerak

BelgiArtrozYallig‘lanishli artrit
Ertalabki qotish30 daqiqagacha30–60 daqiqadan uzoq
Qachon og‘riydiYuklamada, kechga yaqinTinch holatda va kechasi
HarakatAvval yengillashtiradi, ortiqcha yuklamada kuchaytiradiOg‘riqni yengillashtiradi
Bo‘g‘imlarOdatda bir-ikkita, yirikBir nechta, ko‘pincha simmetrik
Umumiy ahvolZarar ko‘rmaydiHolsizlik, harorat

Manzara ikkinchi ustunga yaqin bo‘lsa, revmatolog va tahlillar kerak; artrozda esa asosiy o‘rinni ko‘rik va rentgen egallaydi.

Erta belgilar

  • harakat boshida paydo bo‘lib, bir necha daqiqada kamayadigan og‘riq («start og‘rig‘i»);
  • qisqa ertalabki qotish;
  • harakatda qarsillash;
  • harakat hajmining cheklanishi: to‘liq bukish yoki yozish qiyin;
  • uzoq yurgandan yoki zinadan tushgandan keyingi og‘riq;
  • bo‘g‘imning vaqti-vaqti bilan shishishi.

Tekshiruv

  1. Shifokor ko‘rigi — harakat hajmi, yurish va mushak kuchini baholash bilan.
  2. Rentgen — artrozda asosiy tekshiruv, tik turgan holatda, yuklama bilan bajariladi.
  3. Bo‘g‘im UZI si — suyuqlik, paylar va sinovial parda holatini ko‘rsatadi.
  4. Tahlillar — EChT, S-reaktiv oqsil, umumiy qon tahlili, siydik kislotasi; ular og‘riqning yallig‘lanishli va podagra tabiatini istisno qilish uchun kerak.
  5. MRT — ko‘rsatma bo‘yicha, menisk yoki boylam shikastlanishiga shubha bo‘lganda.

Nima haqiqatan yordam beradi

  • Davolash gimnastikasi. Isbot bazasi eng kuchli usul. Tizza artrozida son to‘rt boshli mushagini mustahkamlash og‘riqni dorilar bilan solishtirsa bo‘ladigan darajada kamaytiradi.
  • Vaznni kamaytirish. Har bir ortiqcha kilogramm tizzaga yuklamada 3–4 ga ko‘payadi. 5 kg yo‘qotish bo‘g‘im uchun 15–20 kg kamaygandek seziladi.
  • Zarbasiz aerob yuklama — yurish, velosiped, suzish, suvdagi gimnastika.
  • Fizioterapiya — magnitoterapiya, elektroforez, zarba-to‘lqinli terapiya; og‘riqni bosadi va mashqlarga tayyorlaydi.
  • Og‘riq qoldiruvchilar — kurs bilan, tayinlov bo‘yicha; bitta bo‘g‘im zararlanganda mahalliy shakllar afzal.
  • Bo‘g‘im ichiga in’yeksiyalar — kuchli og‘riqda, ko‘rsatma bo‘yicha.
  • Ortezlar va to‘g‘ri poyabzal — zararlangan qismga yuklamani kamaytiradi.
  • Qarama-qarshi qo‘lda hassa — bo‘g‘imni yengillashtirishning oddiy va past baholanadigan usuli.

Nima ortiqcha baholangan

Xondroprotektorlar kamtarona va shaxsiy samara beradi hamda tog‘ayni aniq tiklamaydi. Uzoq tinchlik mushaklarni zaiflashtiradi va jarayonni tezlashtiradi. Bo‘g‘im shishgan va yallig‘langanda isituvchi muolajalar buni kuchaytiradi. Va eng ko‘p uchraydigan xato tasavvur: «og‘riyapti — demak asrash kerak». O‘lchovli yuklama foydali, bo‘g‘imni esa aynan ortiqcha yuklama va to‘liq harakatsizlik buzadi.

Operatsiya qachon muhokama qilinadi

Endoprotezlash og‘riq tinch holatda va kechasi ham saqlansa, harakat cheklanishi kundalik hayotga xalaqit bersa va konservativ davolash imkoniyati tugagan bo‘lsa ko‘rib chiqiladi. Yoshning o‘zi na ko‘rsatma, na monelik hisoblanadi — qaror funksiya va hayot sifatiga qarab qabul qilinadi.

Ko‘p beriladigan savollar

Tizza artrozida cho‘kkalash mumkinmi? Chuqur cho‘kkalash va og‘irlik bilan cho‘kkalash tavsiya etilmaydi. Og‘riqsiz oraliqda, mutaxassis nazoratida yarim cho‘kkalash esa aksincha foydali.

Jelatin yordam beradimi? Isbot yo‘q. Ratsiondagi oqsil mushaklar uchun muhim, ammo u tog‘ayni tiklamaydi.

Zinapoyadan voz kechish kerakmi? To‘liq emas. Tushish ko‘tarilishdan ko‘ra tizzaga ko‘proq yuklama beradi, shuning uchun og‘riq bo‘lsa sekin va tayanch bilan tushgan ma’qul.

Ob-havo ta’sir qiladimi? Ko‘pchilik bog‘liqlikni sezadi, izoh hozircha to‘liq emas. Davolash taktikasiga bu ta’sir qilmaydi.

Gimnastikani qancha vaqt qilish kerak? Doimiy. Birinchi natijalar 6–8 haftada, mashg‘ulotlar to‘xtatilsa samara bir-ikki oyda yo‘qoladi.

Saba Darmon Medical Centerda

Markazimizda shifokor qabuli, fizioterapiya, davolash gimnastikasi va laboratoriya diagnostikasi bir joyda jamlangan, dastur esa aniq bo‘g‘im va bosqichga moslab tanlanadi. Artroz hukm emas: to‘g‘ri yuklama bilan bemorlarning aksariyati yillar davomida faolligini saqlaydi.

Shu yo‘nalish shifokorlari

Usmanbekova Gulnoza Umarovna
Usmanbekova Gulnoza Umarovna
Fizioterapevt
Agzamova Gulmira Ayupovna
Agzamova Gulmira Ayupovna
Nevrolog
Nuriddinova Nozima Nuriddin qizi
Nuriddinova Nozima Nuriddin qizi
Nevrolog
Saba Darmon Medical Center — bog‘lanish
📍 Toshkent shahri, Nurafshon ko‘chasi, 7A/3
📞 +99871 210-30-30 · WhatsApp +998 95 662-30-30
✉️ This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
🌐 Instagram · Telegram · Facebook · YouTube
Saytni ishlab chiqdi — KLINIKI.UZ