Foydali materiallar
Toshkentda laparoskopik adrenalektomiya — buyrak usti bezini olib tashlash
Yo‘nalish: Jarrohlik · Barcha xizmatlar
Buyrak usti bezlari — buyraklar ustida joylashgan kichik juft bezlar bo‘lib, bosim, moddalar almashinuvi va stressga javobni boshqaruvchi gormonlarni ishlab chiqaradi. Hatto 2–3 sm li o‘sma ham gormonal fonni butunlay o‘zgartirishi mumkin: turg‘un gipertoniya, yurak tez urishi xurujlari, vazn ortishi, mushak bo‘shligi paydo bo‘ladi. Laparoskopik adrenalektomiya — zararlangan bezni bir necha teshikcha orqali olib tashlash — bugun davolash standarti hisoblanadi. Toshkentdagi Saba Darmonda bunday operatsiyalarni endokrinologlar bilan birgalikda ishlaydigan jarrohlar bajaradi.
Qanday o‘smalar operatsiyani talab qiladi
- Feoxromotsitoma — adrenalin va noradrenalin ishlab chiqaradi. Krizlar bilan namoyon bo‘ladi: bosimning keskin ko‘tarilishi, yurak tez urishi, terlash, bosh og‘rig‘i, qo‘rquv hissi. Og‘ir krizlar xavfi tufayli olib tashlash shart.
- Aldosteroma (Konn sindromi) — aldosteron ortiqchaligi. Davolashga yaxshi bo‘ysunmaydigan turg‘un gipertoniya, kaliy pastligi, mushak bo‘shligi, tirishish.
- Kortizol ishlab chiqaruvchi adenoma (Kushing sindromi) — tana va yuzda yog‘ to‘planishi bilan semizlik, binafsha rangli chandiqlar, yuqori bosim, diabet, osteoporoz.
- Androgen ishlab chiqaruvchi o‘smalar — ortiqcha tuk o‘sishi, sikl buzilishi, ovozning yo‘g‘onlashuvi.
- Gormonal faol bo‘lmagan o‘sma (insidentaloma) — o‘lchami 4 sm dan katta bo‘lsa, kuzatuvda o‘ssa yoki xavflilik belgilari bo‘lsa operatsiya qilinadi.
Tekshiruv: avval gormonlar, keyin jarroh
Bu prinsipial nuqta. KT yoki UZI da topilgan o‘smani u qanday gormon ishlab chiqarishini aniqlamasdan operatsiya qilib bo‘lmaydi. Majburiy minimum: sutkalik siydik yoki plazmada metanefrin va normetanefrinlar, aldosteron-renin nisbati, kichik deksametazon sinamasi bilan kortizol, kaliy darajasi, shuningdek o‘lcham va tuzilishni baholash uchun kontrast bilan buyrak usti bezlari KT yoki MRT si.
Feoxromotsitomani istisno qilish ayniqsa muhim. Agar u operatsiyagacha aniqlanmasa, olib tashlash paytida gormonlar chiqib, hayot uchun xavfli bosim sakrashi yuz berishi mumkin. Shuning uchun tasdiqlangan feoxromotsitomada bemor 10–14 kun alfa-adrenoblokatorlar bilan tayyorlanadi.
Operatsiya qanday o‘tadi
Aralashuv umumiy narkoz ostida bajariladi. Ikkita laparoskopik usul mavjud.
Transabdominal — qorin bo‘shlig‘i orqali, bemor yon tomonda yotadi. Keng ko‘rish imkonini beradi, yirik o‘smalarda qulay.
Retroperitoneoskopik — orqa tomondan, qorin bo‘shlig‘iga kirmasdan. Ichakka tegmaydi, bitishmalar xavfi kamroq, ayniqsa qorinda oldin operatsiya bo‘lgan bemorlarda qimmatli.
Jarroh bezni ajratadi, markaziy venani ehtiyotkorlik bilan kliplaydi — bu asosiy bosqich, ayniqsa feoxromotsitomada — va bezni konteynerda teshikcha orqali chiqaradi. Operatsiya 1–2 soat davom etadi.
Kichik xavfsiz hosilalarda a’zoni saqlovchi rezeksiya mumkin: faqat o‘sma olinadi, bezning bir qismi qoldiriladi. Bu ayniqsa ikki tomonlama zararlanishda muhim.
Bitta buyrak usti bezi olingandan keyin nima bo‘ladi
Qolgan bez ko‘pchilik holatda gormon ishlab chiqarishni to‘liq uddalaydi va o‘rnini bosuvchi terapiya kerak emas. Istisno — Kushing sindromi bilan og‘rigan bemorlar: ularda qarama-qarshi bez uzoq vaqt «uxlagan» bo‘ladi va operatsiyadan keyin endokrinolog nazorati ostida bir necha oy davomida asta-sekin to‘xtatiladigan vaqtinchalik gormon qabuli talab etiladi.
Aldosteroma olingach bosim ko‘pchilik bemorda pasayadi, biroq bir qismiga hamon gipotenziv preparatlar — kichikroq dozada — kerak bo‘ladi.
Tiklanish
Turishga birinchi sutkada ruxsat beriladi, statsionarda 2–4 kun yotiladi. Dastlabki kunlarda bosim, kaliy, natriy va glyukoza darajasi nazorat qilinadi. Ishga 2–3 haftada qaytiladi, og‘ir yuklamalar 4–6 haftaga cheklanadi.
Endokrinolog kuzatuvi shart: gormonlar nazorati 1, 3 va 6 oydan keyin, so‘ngra har yili. Xavfli o‘smada kuzatuv sxemasi onkolog bilan birga alohida belgilanadi.
Laparoskopiyaning afzalliklari
- buyrak usti bezi chuqur joylashgan va ochiq usul katta jarohatli kesikni talab qiladi;
- laparoskopiya to‘qimalarga minimal shikast bilan a’lo ko‘rish imkonini beradi;
- qon yo‘qotish sezilarli darajada kam;
- statsionarda 8–12 kun emas, 2–4 kun;
- odatdagi hayotga tez qaytish.
Toshkentda davolash
Saba Darmonda gormonal tekshiruv, nurli diagnostikadan o‘tib, jarroh va endokrinolog maslahatini olish mumkin. Bunday birgalikdagi ish buyrak usti bezi o‘smalarida ayniqsa muhim — tayyorgarlik operatsiya xavfsizligini belgilaydi. Yozilish: +998 71 210-30-30.
Ko‘p beriladigan savollar
Tasodifan topilgan kichik o‘smani operatsiya qilish kerakmi?
Agar u gormonal faol bo‘lmasa, 4 sm dan kichik va xavflilik belgilarisiz bo‘lsa — odatda nazorat KT va tahlillar bilan kuzatuv buyuriladi.
Bitta buyrak usti bezi bilan yashash mumkinmi?
Ha, qolgan bez yukni o‘z zimmasiga oladi.
Operatsiyadan keyin gipertoniya o‘tadimi?
Aldosteroma va feoxromotsitomada bosim ko‘pchilikda me’yorlashadi yoki sezilarli pasayadi.
Buyrak usti bezining xavfli o‘smalari bo‘ladimi?
Ha, adrenokortikal saraton kam uchraydi. Bunday holatda taktikani onkolog belgilaydi.
Operatsiyani kim bajaradi
Jarrohlik va onkologiya bo‘limi shifokorlari:
Operatsiya kerakmi yoki yo‘qmi — avval maslahat
Tekshiruv natijalaringizni jarrohga ko‘rsating: ko‘p hollarda operatsiyasiz kuzatuv ham yetarli bo‘ladi. Maslahat va operatsiyaga tayyorgarlik bo‘yicha qo‘ng‘iroq qiling.
Hoziroq qo‘ng‘iroq qilish — +998 71 210-30-30Bog‘lanish
Manzil: Toshkent shahri, Nurafshon ko‘chasi, 7A/3
Telefon: +998 71 210-30-30 · WhatsApp: +998 95 662-30-30
Ish vaqti: Dushanba–shanba, 09:00–18:00
E-mail:




