Shifokorlar maqolalari
HPV skrining va bachadon bo'yni saratoni profilaktikasi — Saba Darmon, Toshkent
Bachadon bo'yni saratoni — oldini olish mumkin bo'lgan kam sonli o'smalardan biri. Uning sababi deyarli har doim odam papillomavirusi (HPV) ning uzoq davom etgan yuqumli holati bo'lib, kasallik xavfli bosqichga yetguncha ko'p yillar o'tadi. Aynan shu vaqt oynasi muntazam skrining orqali kasallikni boshlanishidayoq to'xtatish imkonini beradi.
Nima uchun bu saratonning oldini olish mumkin
Bachadon bo'ynidagi hujayralar bir kunda o'smaga aylanmaydi. Avval virus ta'sirida hujayralarda o'zgarishlar paydo bo'ladi, ular saraton oldi holati deb ataladi va ko'p hollarda yillar davomida sekin rivojlanadi. Agar bu o'zgarishlar skrining orqali topilsa, ularni oddiy va kam travmatik usullar bilan bartaraf etish mumkin. Muammo faqat bitta: bu bosqichda ayol hech qanday shikoyat sezmaydi.
HPV nima va u qanday yuqadi
Odam papillomavirusi juda keng tarqalgan: jinsiy faol ayollar va erkaklarning katta qismi hayoti davomida u bilan uchrashadi. Virusning yuzdan ortiq turi mavjud, ulardan faqat bir nechtasi yuqori onkogen xavfga ega. Ko'pchilik holatda immunitet virusni bir-ikki yil ichida o'zi yo'q qiladi va hech qanday oqibat qolmaydi. Xavf esa virus organizmda uzoq yillar saqlanib qolganda paydo bo'ladi.
HPV asosan jinsiy aloqa orqali, jumladan teri va shilliq qavat kontakti bilan yuqadi. Bu virusning mavjudligi ayolning turmush tarziga baho berish uchun asos emas — u shunchalik keng tarqalgan.
Skrining turlari: PAP-test, HPV-test va ko-testing
- Sitologik tekshiruv (PAP-test) — bachadon bo'ynidan olingan hujayralar mikroskop ostida o'rganiladi va o'zgargan hujayralar qidiriladi;
- HPV-test — namunada yuqori onkogen xavfli virus turlarining DNK si aniqlanadi, ya'ni kasallik emas, uning sababi qidiriladi;
- Ko-testing — sitologiya va HPV-test birgalikda bajariladi, bu usul aniqlikni oshiradi;
- Kolposkopiya — tekshiruv natijasi shubhali bo'lganda bachadon bo'yni maxsus optik asbob yordamida batafsil ko'zdan kechiriladi.
Namuna olish qisqa muddat davom etadi va odatda og'riqsiz o'tadi; ba'zan qisqa vaqt yengil noqulaylik sezilishi mumkin.
Skrining qachondan boshlanadi va qanchalik tez-tez
Skrining boshlanish yoshi va takrorlanish oralig'i qo'llanilayotgan test turiga hamda mamlakat tavsiyalariga bog'liq. Umumiy yondashuv shunday: sitologik tekshiruv yosh guruhlarda bir necha yilda bir marta, HPV-testga asoslangan skrining esa 30 yoshdan keyin kamroq chastotada o'tkaziladi. Aniq jadvalni sizning yoshingiz, oldingi natijalaringiz, emlanganlik holatingiz va sog'liq tarixingizni hisobga olib shifokor belgilaydi. Muhimi — skriningni tasodifiy emas, muntazam qilish. Ko'p yillik tajriba shuni ko'rsatadiki, bachadon bo'yni saratoni ko'pincha umuman skriningdan o'tmagan yoki uni uzoq vaqt tashlab qo'ygan ayollarda aniqlanadi, shuning uchun jadvalni eslab qolish yoki taqvimga belgilab qo'yish foydali odat hisoblanadi.
Tekshiruvga qanday tayyorlanish kerak
- hayz ko'rish kunlarida namuna olinmaydi, sikl o'rtasi qulayroq;
- tekshiruvdan 48 soat oldin jinsiy aloqadan tiyiling;
- shu muddatda vaginal shamchalar, kremlar, spermitsidlar va yuvinish protseduralaridan foydalanmang;
- shifokorga homiladorlik, yaqinda o'tkazilgan davolash yoki bachadon bo'ynidagi oldingi muolajalar haqida ayting;
- oldingi tahlil natijalaringizni o'zingiz bilan olib boring.
Natija ijobiy chiqsa nima bo'ladi
HPV aniqlanishi saraton degani emas. Bu — kuzatuvni kuchaytirish kerakligini bildiruvchi signal. Shifokor natijaga qarab qo'shimcha tekshiruv, kolposkopiya yoki belgilangan muddatda takroriy test tayinlashi mumkin. Saraton oldi o'zgarishlari topilsa, ular davolanadi va ayol keyinchalik ham nazoratda qoladi. Vahima qilish yoki aksincha natijani e'tiborsiz qoldirish — ikkalasi ham zararli yondashuv.
Emlash va boshqa profilaktika choralari
- HPV ga qarshi emlash virus bilan uchrashishdan oldin, ya'ni o'smirlik davrida eng samarali hisoblanadi;
- emlangan ayollar ham skriningni davom ettiradi, chunki vaksina barcha onkogen turlarni qamrab olmaydi;
- chekishni tashlash bachadon bo'yni to'qimasining tiklanish qobiliyatini yaxshilaydi;
- bar'er kontratseptsiya yuqish ehtimolini kamaytiradi, lekin uni butunlay yo'qotmaydi;
- ginekolog ko'rigidan yiliga bir marta o'tish odat bo'lishi kerak.
Qachon kechiktirmasdan murojaat qilish kerak
Jinsiy aloqadan keyingi qonash, hayz kunlari oralig'idagi qon ketishi, menopauzadan keyin paydo bo'lgan qonash, noodatiy ajralmalar yoki chanoq sohasidagi doimiy og'riq — bular skriningni kutmasdan ginekolog ko'rigidan o'tish uchun asos bo'ladi.
Toshkentdagi Saba Darmon tibbiyot markazida ginekolog ko'rigi, skrining namunasini topshirish va zarur bo'lganda qo'shimcha tekshiruvlardan o'tish mumkin. Skrining natijasini shifokor bilan birga tahlil qiling — bu bir necha daqiqalik tekshiruv salomatlikni yillar davomida himoya qiladi.
Ushbu yo'nalish shifokorlari
📞 +99871 210-30-30 · WhatsApp +998 95 662-30-30
✉️
🌐 Instagram · Telegram · Facebook · YouTube






