Shifokorlar maqolalari

Saba Darmon klinikasi binosi

Hid bilish yo‘qolishi: qachon KT kerak — Saba Darmon

Shamollashdan keyin hid bilish odatda ikki hafta ichida qaytadi. Ammo burun oylab bitib yotsa, hidlar yo‘qolgan bo‘lsa va tomir toraytiruvchi tomchilar allaqachon kundalik hayotning bir qismiga aylangan bo‘lsa — bu endi cho‘zilgan tumov emas. Ko‘pincha bunday manzara ortida surunkali rinosinusit turadi va LOR shifokor uchun asosiy savol shu: poliplar bormi.

Tumov qachon tumov bo‘lmay qoladi

Chegara vaqt bo‘yicha o‘tkaziladi. O‘tkir sinusit to‘rt haftagacha davom etadi va odatda infeksiya bilan bog‘liq. Agar burun bitishi, ajralmalar, hid bilishning pasayishi va yuz sohasidagi og‘irlik 12 haftadan uzoq saqlansa, surunkali rinosinusit tashxisi qo‘yiladi. Bu «shamollashni davolab olish» haqida emas: bu yerda mexanizm boshqacha — o‘zini o‘zi qo‘llab-quvvatlaydigan doimiy shilliq qavat yallig‘lanishi.

Nega hid bilish yo‘qoladi

Hid retseptorlari burun bo‘shlig‘ining yuqori qismida, kichik sohada joylashgan. Siz hidni sezishingiz uchun molekulalar havo oqimi bilan o‘sha yerga yetib borishi kerak. Shilliq qavat shishganda va ayniqsa poliplar bo‘lganda bu sohaga yo‘l yopiladi va hidlar yo‘qoladi, holbuki retseptorlarning o‘zi sog‘lom bo‘lishi mumkin. Buni hid bilishning o‘tkazuvchanlik buzilishi deb ataydilar va u asosan qaytariladi.

Ikkinchi mexanizm — retseptorlarning yoki o‘tkazuvchi yo‘llarning shikastlanishi: ayrim virusli infeksiyalardan keyin, bosh miya jarohatida, nevrologik kasalliklarda. Bu yerda tiklanish sekinroq va har doim ham to‘liq emas. Bu ikki holatni ajratish — shifokorning vazifasi va keyingi butun taktika shunga bog‘liq.

Poliplar: bu nima va nega muhim

Poliplar — shishgan shilliq qavatning xavfsiz o‘simtalari bo‘lib, ko‘pincha bo‘shliqlar atrofidagi sohadan o‘sib chiqadi. Ular og‘rimaydi va asta-sekin kattalashadi, shuning uchun odam ko‘pincha og‘iz bilan nafas olishga o‘rganib qoladi va holat qanchalik yomonlashganini sezmaydi. Aynan hid bilishning yo‘qolishi ko‘pincha odamni nihoyat shifokorga olib keladigan belgi bo‘ladi.

Polipli rinosinusit ko‘pincha bronxial astma va nosteroid guruhidagi og‘riq qoldiruvchi dorilarga chidamsizlik bilan birga uchraydi. Shuning uchun LOR shifokor albatta nafas olish, yo‘tal va dorilarga reaksiya haqida so‘raydi: bu davolash rejasini o‘zgartiradi.

Tekshiruv qanday o‘tadi

  • Burun bo‘shlig‘i endoskopiyasi — ingichka endoskop burun yo‘llarini ko‘rish, poliplar, ajralmalar va to‘siq holatini baholash imkonini beradi. Peshona reflektori bilan oddiy ko‘rik faqat old bo‘limlarni ko‘rsatadi, poliplar esa ko‘pincha chuqurroqda bo‘ladi.
  • Hid bilishni baholash — hidlarni tanish testlari buzilish bor-yo‘qligini va uning darajasini aniqlashga yordam beradi.
  • Allergologik tekshiruv — allergik komponentga shubha bo‘lganda.
  • Burun yondosh bo‘shliqlari KT si — belgilar uzoq davom etganda, davolash samara bermaganda yoki operatsiya rejalashtirilganda o‘tkaziladigan asosiy tekshiruv.

KT nimani ko‘rsatadi va natija qarorga qanday ta‘sir qiladi

Kompyuter tomografiyasi ko‘rikda ko‘rinmaydigan narsalarni ko‘rsatadi: barcha bo‘shliqlar holati, jumladan qiyin yetib boriladiganlari, yallig‘langan shilliq qavat hajmi, suyuqlik borligi, suyak anatomiyasi xususiyatlari, to‘siqning qiyshayishi, bo‘shliqlarni burun bo‘shlig‘i bilan tutashtiruvchi tor kanallar holati. Aynan shu kanallarning berkilishi surunkali yallig‘lanishni saqlab turadi.

Qaror quyidagicha qabul qilinadi:

  • bo‘shliqlar deyarli o‘zgarmagan, lekin shikoyat bo‘lsa — boshqa sabablar izlanadi: allergiya, vazomotor buzilishlar, ta‘sirlovchi moddalar, kamroq hollarda hid yo‘qolishining nevrologik sabablari;
  • yaqqol polipsiz yallig‘lanish bo‘lsa — dori bilan davolash va yuvishlardan boshlanadi, kurs bir necha hafta oladi;
  • bo‘shliqlar poliplar bilan to‘lgan, kanallar berkilgan va davolash natija bermasa — endoskopik operatsiya muhokama qilinadi;
  • KT shoshilinch aralashuv talab qiladigan holatlarni ham aniqlaydi va jarroh uchun navigatsion xarita bo‘lib xizmat qiladi, asorat xavfini kamaytiradi.

Muhimi: KT har bir tumovda buyurilmaydi. Bu nurlanish yuklamasi bor tekshiruv va u natija haqiqatan taktikani o‘zgartiradigan holatda qilinadi.

Operatsiya haqida ortiqcha umidsiz

Bo‘shliqlardagi endoskopik operatsiya burun orqali, yuzda kesiksiz bajariladi. Uning maqsadi — bo‘shliqlar shamollashini tiklash va havo oqimiga to‘siqni olib tashlash. Nafas olish va hid bilish ko‘pincha sezilarli yaxshilanadi.

Lekin polipli rinosinusit surunkali kasallik va operatsiya uning sababini bekor qilmaydi. Keyingi davolashsiz poliplar qaytadan o‘sishi mumkin. Shuning uchun aralashuvdan keyin LOR shifokor nazorati va buyurilgan qo‘llab-quvvatlovchi davo majburiy — uzoq natijaning sharti aynan shu.

O‘zingiz nima qila olasiz

  • Burunni tuzli eritmalar bilan muntazam yuvish — foydasi isbotlangan oddiy chora.
  • Tomir toraytiruvchi tomchilarni doimiy ishlatishdan voz kechish: bir necha kundan ortiq qo‘llansa, ular qaramlik hosil qiladi va shishni kuchaytiradi.
  • Chekmaslik, tamaki tutuni va changdan saqlanish.
  • Allergiya bo‘lsa, uni nazoratda ushlash.
  • O‘zingizga antibiotik buyurmaslik: bakterial infeksiyasiz surunkali yallig‘lanishda ular yordam bermaydi.

Ko‘p beriladigan savollar

Hid bilish qaytadimi?

O‘tkazuvchanlik buzilishida imkoniyat yaxshi: to‘siq bartaraf etilgach hidlar odatda qaytadi. Retseptorlar shikastlanganda tiklanish sekinroq bo‘ladi va bu yerda hid bilishni mashq qildirish qo‘llaniladi.

Virusli infeksiyadan keyin shifokorga borishdan oldin qancha kutish kerak?

Hidlar bir oyda qaytmasa, bir yil kutmasdan LOR shifokorga ko‘rinish kerak.

KT siz o‘tish mumkinmi?

Qisqa epizodlarda — ha. Belgilar 12 haftadan uzoq davom etsa yoki operatsiya oldidan KT odatda zarur bo‘ladi.

Poliplar xavfli o‘simtaga aylanishi mumkinmi?

Oddiy yallig‘lanish poliplari xavfsiz. Bir tomonlama jarayon va qon aralashmasi xavotir uyg‘otadi — bunday hollarda shifokor bemorni sinchkovroq tekshiradi.

Kartoshka bug‘idan nafas olish yordam beradimi?

Polipli surunkali yallig‘lanishda bunday usullar natija bermaydi, issiq bug‘ esa shilliq qavatni kuydirishi mumkin.

Saba Darmon Medical Centerda endoskopik LOR ko‘rigi va kompyuter tomografiyasi bitta binoda — shifokor natijani darhol ko‘radi va rejani o‘sha qabulda muhokama qiladi.

Ushbu maqola ma‘lumot uchun bo‘lib, shifokor maslahatini almashtirmaydi. Aniq tashxis uchun mutaxassisga murojaat qiling.

Shu yo‘nalish shifokorlari

Omonjonov Xusniddin Saloxiddinovich
Omonjonov Xusniddin Saloxiddinovich
LOR shifokor
Muzaffarov Ibrohim Talibjonovich
Muzaffarov Ibrohim Talibjonovich
LOR shifokor
Xalikova Shoxista Taxirovna
Xalikova Shoxista Taxirovna
LOR shifokor
Alimjonova Komila Xusanovna
Alimjonova Komila Xusanovna
LOR shifokor
Saba Darmon Medical Center — bog‘lanish
📍 Toshkent shahri, Nurafshon ko‘chasi, 7A/3
📞 +99871 210-30-30 · WhatsApp +998 95 662-30-30
✉️ This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
🌐 Instagram · Telegram · Facebook · YouTube
Saytni ishlab chiqdi — KLINIKI.UZ