Shifokorlar maqolalari

Saba Darmon klinikasi binosi

Burun qonashi (epistaksis): sabablari, birinchi yordam va davolash — Toshkent, Saba Darmon

Burun qonashi (epistaksis) — bolalarda ham, kattalarda ham eng ko'p uchraydigan shoshilinch holatlardan biri. Aksariyat hollarda u xavfsiz bo'lib, uyda bir necha daqiqada to'xtaydi, ammo takrorlanuvchi yoki kuchli qonash tekshiruvni talab qiladigan holat belgisi bo'lishi mumkin. Quyida qon qayerdan kelishi, to'g'ri birinchi yordam va qachon LOR shifokoriga murojaat qilish kerakligi haqida.

Epistaksis nima va qon qayerdan keladi

Burun bo'shlig'ining shilliq qavati juda yupqa, undagi mayda qon tomirlar to'ri esa yuzaga juda yaqin joylashgan. Burun to'sig'ining old-pastki qismida Kisselbax chigali deb ataladigan soha bor — burun qonashlarining katta qismi aynan shu yerdan boshlanadi. Bunday «oldingi» qonash odatda bir tomonlama bo'ladi va to'g'ri bosim bilan yaxshi to'xtaydi.

«Orqa» qonash ancha kam uchraydi, lekin xavfliroq: qon burun teshigidan emas, ko'proq halqumning orqa devori bo'ylab oqadi, o'z-o'zidan to'xtamaydi va shoshilinch tibbiy yordamni talab qiladi.

Burun qonashining asosiy sabablari

  • Quruq havo va isitish mavsumi — shilliq qavat quriydi, unda mayda yoriqlar hosil bo'ladi;
  • Mexanik ta'sir — burunni kavlash odati, kuchli qoqish, yuz sohasidagi jarohat;
  • Surunkali va allergik rinit, sinusit — shilliq qavat doimiy yallig'langan holatda bo'ladi;
  • Burun to'sig'ining qiyshayishi — havo oqimi bir tomondagi shilliq qavatni quritadi;
  • Tomir toraytiruvchi tomchilarni uzoq ishlatish — shilliq qavat atrofiyasiga olib keladi;
  • Arterial gipertoniya — qonashni to'xtatishni qiyinlashtiradi;
  • Qon ivishining buzilishi — trombotsitlar sonining kamayishi, jigar kasalliklari, qon suyultiruvchi preparatlar qabul qilish;
  • Gormonal o'zgarishlar — masalan, homiladorlik davrida shilliq qavat qon bilan ko'proq to'ladi;
  • Kam uchraydigan sabablar — burun va burun yondosh bo'shliqlaridagi o'smalar, tomir rivojlanish anomaliyalari.

Birinchi yordam: to'g'ri harakatlar

  • Bemorni o'tirgan holatda joylashtiring va boshini biroz oldinga eging — shunda qon tomoqqa oqmaydi.
  • Burun qanotlarini barmoq bilan to'siqqa qattiq bosing va 10–15 daqiqa uzluksiz ushlab turing. Har daqiqada «tekshirish» uchun qo'yib yubormang — laxta shakllanishga ulgurmaydi.
  • Og'iz orqali xotirjam nafas oling.
  • Burun ustiga yoki ensa sohasiga sovuq kompress qo'ying — bu tomirlarni toraytiradi.
  • Qonash to'xtagach, bir necha soat davomida burunni qoqmang, egilmang, og'ir yuk ko'tarmang, issiq dush va issiq ichimliklardan saqlaning.

Nima qilish mumkin emas

  • boshni orqaga tashlash — qon halqumga tushadi, ko'ngil aynishi, qusish va nafas yo'llariga o'tib ketish xavfi bor;
  • bemorni yotqizib qo'yish;
  • burunga quruq paxta yoki tasodifiy vositalarni chuqur tiqish — ularni chiqarishda laxta ko'chib, qonash qaytadan boshlanadi;
  • qonash davom etayotganda burunni qoqish;
  • yuqori qon bosimini e'tiborsiz qoldirish.

Qachon zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak

  • to'g'ri bosimga qaramay qonash 20 daqiqadan ortiq davom etsa;
  • qon ko'p va tez oqsa yoki halqumning orqa devori bo'ylab quyilsa;
  • qonash bosh yoki yuz jarohatidan keyin boshlangan bo'lsa;
  • bosh aylanishi, holsizlik, terining oqarishi, yurak urishining tezlashuvi kuzatilsa;
  • bemor qon suyultiruvchi dorilar qabul qilayotgan bo'lsa;
  • qonash oyiga bir necha marta takrorlansa;
  • badanda sababsiz ko'kimtir dog'lar yoki milk qonashi ham bo'lsa;
  • bola 2 yoshgacha bo'lsa.

Bolalarda burun qonashi

Maktabgacha va maktab yoshidagi bolalarda epistaksis ayniqsa ko'p uchraydi: ularda shilliq qavat yupqa, tomirlar esa yuzaga juda yaqin joylashgan. Sabab odatda oddiy bo'ladi — quruq havo, burunni kavlash odati, o'yin paytidagi mayda jarohat yoki allergik rinit. Bunday epizodlar, qoida tariqasida, xavfli emas va to'g'ri bosim bilan uyda to'xtaydi. Ammo bola juda kichkina bo'lsa, qonash tez-tez takrorlansa yoki har safar bitta burun teshigidan kelsa, LOR shifokori ko'rigi zarur.

Tekshiruv va davolash usullari

LOR shifokori avvalo qonash manbaini aniqlaydi: oldingi rinoskopiya va endoskopik ko'rik burun bo'shlig'ini batafsil ko'rish imkonini beradi. Zarurat bo'lganda qon bosimi o'lchanadi, umumiy qon tahlili va ivish ko'rsatkichlari tekshiriladi.

Davolash taktikasi sabab va qonash turiga bog'liq:

  • qonayotgan tomirni kuydirish (kimyoviy usul yoki elektrokoagulyatsiya) — takrorlanuvchi oldingi qonashlarda asosiy usul;
  • burun tamponadasi — qonash jadal bo'lganda;
  • asosiy kasallikni davolash: allergiya, surunkali rinit va sinusit nazorati, qon bosimini barqarorlashtirish;
  • burun to'sig'i sezilarli qiyshaygan va aynan shu omil yetakchi bo'lsa — jarrohlik yo'li bilan tuzatish masalasi ko'rib chiqiladi.

Takroriy qonashlarning oldini olish

  • xonadagi havoni namlang, ayniqsa isitish mavsumida;
  • burun shilliq qavatini fiziologik eritma yoki dengiz suvi asosidagi sprey bilan muntazam namlab turing;
  • tomir toraytiruvchi tomchilarni shifokor tavsiyasisiz uzoq ishlatmang;
  • allergiyani nazorat qiling;
  • qon bosimini muntazam kuzatib boring;
  • bolalarning tirnog'ini kalta oling va burunni kavlash nega zararli ekanini tushuntiring;
  • kontakt sport turlarida yuzni himoya qiling.

Burun qonashi ko'pincha oddiy sabablardan kelib chiqadi, lekin ba'zan uning ortida davolashni talab qiladigan holat turadi. Agar qonash takrorlansa, uzoq to'xtamasa yoki umumiy holat yomonlashsa — o'z-o'zini davolash bilan vaqt yo'qotmang. Saba Darmon tibbiyot markazi LOR shifokorlari burun bo'shlig'ini endoskopik ko'rikdan o'tkazadi, qonash manbaini aniqlaydi va sizga mos davolash rejasini tuzadi. Aniq javob olish uchun qabulga yoziling.

Ushbu yo'nalish shifokorlari

Omonjonov Xusniddin Salohiddin o'g'li
Omonjonov Xusniddin Salohiddin o'g'li
LOR shifokori
Alimjonova Komila Xusanovna
Alimjonova Komila Xusanovna
LOR shifokori
Muzaffarov Ibrohim Talibjonovich
Muzaffarov Ibrohim Talibjonovich
LOR shifokori
Xalikova Shohista Taxirovna
Xalikova Shohista Taxirovna
LOR shifokori
Saba Darmon Medical Center — kontaktlar
📍 Toshkent shahri, Nurafshon ko'chasi, 7A/3
📞 +99871 210-30-30 · WhatsApp +998 95 662-30-30
✉️ This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
🌐 Instagram · Telegram · Facebook · YouTube
Saytni ishlab chiqdi — KLINIKI.UZ