Shifokorlar maqolalari

Saba Darmon klinikasi binosi

Yurak urib ketishi (taxikardiya) haqida ilmiy ma’lumot

Yurak-qon tomir tizimi inson organizmining eng muhim tizimlaridan biri hisoblanadi. Yurak organizm bo‘ylab qon aylanishini ta’minlaydi va to‘qimalarni kislorod hamda ozuqa moddalari bilan ta’minlaydi.

Yurak urish ritmining buzilishi turli kasalliklar yoki funksional o‘zgarishlar natijasida yuzaga kelishi mumkin.

Yurak urib ketishi tibbiyotda taxikardiya yoki palpitatsiya deb ataladi. Bu holat yurak urishining tezlashishi yoki inson tomonidan yurak urishining kuchli sezilishi bilan xarakterlanadi.


Yurak urib ketishi nima?

Yurak urib ketishi — bu yurakning me’yoriy ritmdan tezroq yoki notekis urishi holatidir.

Sog‘lom insonda tinch holatda yurak urishi:

  • 60–90 marta/daqiqada bo‘ladi

Agar yurak urishi:

  • 100 marta/daqiqadan yuqori bo‘lsa — bu taxikardiya hisoblanadi

Ba’zan bu holat sog‘lom odamlarda ham kuzatiladi. Ammo u tez-tez takrorlansa, bu yurak yoki boshqa tizim kasalliklarining belgisi bo‘lishi mumkin ⚠️


Yurak urib ketishining turlari

1. Sinus taxikardiya

Bu holatda yurak ritmini boshqaruvchi sinus tuguni faolligi oshadi.

Sabablari:

  • stress
  • jismoniy mashq
  • yuqori harorat
  • anemiya
  • gipertireoz

Ko‘pincha bu fiziologik holat hisoblanadi.


2. Supraventrikulyar taxikardiya

Bu yurakning yuqori qismi (atriumlar)da yuzaga keladi.

Belgilar:

  • yurakning to‘satdan tez urishi
  • bosh aylanishi
  • ko‘krakda noqulaylik

3. Ventrikulyar taxikardiya

Bu yurakning qorinchalarida yuzaga keladi va juda xavfli hisoblanadi 🚨

Sabablari:

  • yurak ishemik kasalligi
  • miokard infarkti
  • yurak mushagi shikastlanishi

Bu holat hayot uchun xavf tug‘dirishi mumkin.


Yurak urib ketishining asosiy sabablari

Fiziologik sabablari

  • stress va emotsional hayajon
  • jismoniy zo‘riqish
  • qo‘rquv
  • kofeinli ichimliklar
  • kam uxlash
  • suvsizlanish
  • issiq ob-havo

Bu holatlarda yurak urishi vaqtinchalik bo‘ladi va dam olgandan keyin normaga qaytadi.


Patologik sabablari

1. Yurak kasalliklari

  • yurak ishemik kasalligi
  • miokard infarkti
  • yurak nuqsonlari
  • kardiomiopatiya
  • aritmiyalar

2. Qon kasalliklari

  • anemiya (qon kamligi)

Bu holatda to‘qimalarga kislorod kam yetadi va yurak tezroq ishlaydi.

3. Endokrin kasalliklar

  • gipertireoz
  • feoxromotsitoma

Gormonlar yurak faoliyatini kuchaytiradi.

4. Infeksion kasalliklar

  • yuqori harorat
  • intoksikatsiya

Klinik belgilari

Yurak urib ketishi quyidagi simptomlar bilan namoyon bo‘ladi:

  • yurakning tez urishi
  • ko‘krak qafasida noqulaylik
  • nafas qisishi
  • bosh aylanishi
  • holsizlik
  • ko‘ngil aynishi
  • hushdan ketish

Ba’zan bemorlar yurak urishini “dup-dup” urayotgandek sezadi.


Tashxis qo‘yish usullari

Elektrokardiografiya (EKG)

Yurakning elektr faoliyatini yozib oladi va aritmiyalarni aniqlashda asosiy usul hisoblanadi.

Holter monitoring

24 soat davomida yurak ritmini kuzatadi.

Exokardiografiya

Yurakning ultratovush tekshiruvi bo‘lib, klapan va mushaklar holatini baholaydi.

Qon tahlillari

Tekshiriladi:

  • gemoglobin
  • qalqonsimon bez gormonlari
  • elektrolitlar (kaliy, magniy)
  • yallig‘lanish belgilar

Davolash usullari

Davolash sababga qarab belgilanadi.

Dori vositalari

  • beta-blokatorlar
  • antiaritmik preparatlar
  • sedativ vositalar

Asosiy kasallikni davolash

Masalan:

  • anemiyada — temir preparatlari
  • gipertireozda — gormonal davolash

Asoratlari

Davolanmasa, quyidagi asoratlarga olib kelishi mumkin:

  • yurak yetishmovchiligi
  • qon aylanishining buzilishi
  • tromb hosil bo‘lishi
  • insult
  • infarkt

Profilaktika

Yurak kasalliklarining oldini olish uchun:

  • sog‘lom turmush tarziga rioya qilish 🥗
  • muntazam jismoniy faollik
  • stressni kamaytirish
  • to‘g‘ri ovqatlanish
  • chekish va alkogoldan voz kechish
  • muntazam tibbiy ko‘rikdan o‘tish

Yurak urib ketishi (taxikardiya) turli sabablarga bog‘liq holda yuzaga keladi. Ba’zan u oddiy fiziologik holat bo‘lsa, ba’zida jiddiy kasallik belgisi bo‘lishi mumkin.

Agar yurak urishi tez-tez takrorlansa, bosh aylanishi yoki ko‘krak og‘rig‘i bilan birga kuzatilsa — albatta shifokorga murojaat qilish zarur ❤️

Maqola muallifi: Abdukarimova Nigora Davranovna

Image
Qabulga yozilish

Kardiolog shifokor

Abdukarimova Nigora Davranovna — yurak-qon tomir kasalliklarini tashxislash va davolash bo‘yicha ko‘p yillik tajribaga ega, malakali kardiolog shifokor hisoblanadi. U zamonaviy diagnostika usullari va dalillarga asoslangan tibbiyot tamoyillari asosida bemorlarga sifatli va individual yondashuvni ta’minlab kelmoqda.


🏥 Ish tajribasi

  • Umumiy tibbiy ish staji: 26 yil
  • Mutaxassislik bo‘yicha ish staji: 16 yil

Ish faoliyati

  • Muassasa: SABA DARMON klinikasi
  • Lavozim: Kardiolog shifokor

Saytni ishlab chiqdi — KLINIKI.UZ